Saqqez Ateş Altında: Sivillere Yönelik Geniş Çaplı Hasar
Son dönemde yaşanan olaylar ve ABD ile İsrail’e atfedilen İran’a yönelik askeri saldırıların ardından, Saqqez şehri sivil mülkiyet ve altyapıda geniş çaplı hasarlara tanıklık etmiştir. Yerel yetkililerin raporları; toplamda 410 konut ve ticari birimin yanı sıra, bir dizi kamu dairesi, iki okul, çok sayıda araç ve Qeshlaq-Pol bölgesindeki yerleşim birimlerinin az veya çok düzeyde hasar gördüğünü ortaya koymaktadır.
Saqqez’de Meydana Gelen Hasarın Dökümü:
Konut Birimleri: Vatandaşlara ait 320 konut hasar gördü.
Ticari Birimler: 90 ticari birim maddi zarara uğradı.
Kamu Altyapısı: Bazı kamu daireleri ve sivil eğitim merkezi statüsündeki iki okul saldırıların hedefi olmuş ve hasar görmüştür.
Kişisel Mülkiyet: Qeshlaq-Pol bölgesinde çok sayıda araç ve bazı konutlar da zarar görmüştür.
Hukuki Dayanaklar ve Uluslararası Sorumluluk:
Uluslararası İnsancıl Hukuk (UİH), silahlı çatışmalarda tarafların tutumları için bağlayıcı bir çerçeve sunar. Bu konudaki temel ilkeler şunlardır:
Ayırım Gözetme İlkesi (Distinction): 1977 tarihli I. Ek Protokol’ün 48. maddesi uyarınca, çatışmanın tarafları her zaman sivil halk ile muharipler arasında ayırım yapmak zorundadır.
Sivil Hedeflere Saldırı Yasağı: I. Ek Protokol’ün 52. maddesinin 1. fıkrası açıkça şunu belirtir: “Sivil mülkiyet, saldırıların veya misilleme önlemlerinin nesnesi olmamalıdır.”
Eğitim Merkezlerine Özel Koruma: Okullar, özel koruma altında olan sivil tesislerdir. Askeri bir zorunluluk olmaksızın bu yerlerin hedef alınması, çatışma kurallarının ihlali sayılır.
Orantılılık İlkesi (Proportionality): I. Ek Protokol’ün 51. maddesinin 5/b fıkrası uyarınca, beklenen askeri avantajdan çok daha fazla sivil hasara yol açacak saldırılar yasaktır.
Hukuki Sonuç
Saqqez’deki konut, iş yeri ve eğitim merkezlerine verilen geniş çaplı zarar, Uluslararası İnsancıl Hukuk perspektifinden bakıldığında; “ayırım gözetme” ve “sivil hedeflere saldırı yasağı” gibi temel ilkelerin ihlali olarak değerlendirilebilir. Saqqezli vatandaşların zararlarının tazmini konusunda fail devletlerin uluslararası sorumluluğunun tespiti için bu davanın titizlikle incelenmesi zorunludur.
