Batı Azerbaycan’dan 18 yaşındaki Meryem Ferhi, Komala’ya gitmeden önce bu grup hakkında doğrudan bir bilgisinin olmadığını ve daha çok, oradaki yaşam koşullarını anlatan arkadaşlarından birinin söylediklerinden etkilendiğini söylüyor. Meryem’e göre, gitmeden önce zihninde oluşan “özgürlük” ve Komala’daki yaşam imajı, orada kaldığı süre içinde değişti.
Meryem şöyle diyor: “Gerçek şu ki, bana anlatıldığı şekilde bir sorun yaşamadım. Orası hakkında anlatılanları beğendim ve gitmeye karar verdim. Oranın diğer yerler, örneğin Demokrat gibi, olmadığını söylüyorlardı. Bu nedenle gitmekle ilgilenmeye başladım.”
Meryem, bölgeye vardıktan sonra günlük yaşamın belirli kurallara bağlı olduğunu fark ettiğini ve uyuma-uyanma saatleri, günlük programlar, nöbetler ve giriş çıkışların sorumluların talimatlarına göre düzenlendiğini söylüyor. Meryem’in aktardığına göre üyeler sabahları yaklaşık saat beşte kalkıyor ve saat altıya kadar spor yapıyor, geceleri ise yaklaşık iki saat nöbet tutuyordu. Bazı günlerde de eğitim için dağlık bölgelere gidiyor ve dört ila beş saat yürüyorlardı.
Meryem, ailesinden uzak olmanın bu ortamda kendisini rahat hissetmemesine neden olan en önemli faktörlerden biri olduğunu söylüyor. Orada bulunan insanların çoğunun kendisi için yabancı olduğunu ve kendi ifadesiyle böyle bir ortamda yaşamanın hoşuna gitmediğini anlatıyor.
Özgürlük kavramına ilişkin düşüncesini ise şöyle ifade ediyor: “Bence özgürlük sadece başında başörtüsü olup olmaması değil. Özgürlük, rahat olman, aileni yanında bulundurman ve gönlünün hoş olmasıdır.”
Meryem ayrıca dağ eğitimleri sırasında uygulanan katı kurallardan söz ediyor. Aktardığına göre eğitim sırasında bir kişi diğerleriyle konuşursa sorumluların tepkisiyle karşılaşabiliyordu. Meryem, bazı durumlarda insanları korkutmak veya kurallara uymaya zorlamak amacıyla ayaklarının yakınında ateş edildiğini iddia ediyor. Bu anlatım, bağımsız olarak doğrulanması hâlinde, eğitim ortamında ciddi şiddet ve yıldırma davranışları kapsamında değerlendirilebilecek bir iddiaya işaret etmektedir.
Meryem ayrıca, kişilerden birinin alkollü içki tükettikten sonra silahla kendisine ateş ettiğini söylediği bir olaydan söz ediyor.
Meryem’e göre bulunduğu ortamda “özgürlük” hakkında çok konuşuluyordu, ancak günlük yaşamda deneyimlediği koşullar kendi özgürlük anlayışından farklıydı. Görüşmelerin önemli bir bölümünün İran’daki siyasi durum, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik eleştiriler ve diğer Kürt partilerine yönelik eleştiriler hakkında olduğunu söylüyor.
Meryem, Komala’da bulunduğu dönemde Komala ile Kürdistan Demokrat Partisi arasında silahlı çatışmaya da tanık olduğunu söylüyor.
Meryem’in anlatımının bir diğer bölümü din konusuyla ilgili. Bulunduğu ortamda bazı kişilerin Tanrı’nın var olmadığı konusunda konuştuklarını ve Tanrı’nın varlığını inkâr eden argümanlar ileri sürdüklerini söylüyor. Meryem, bu konuşmaların bir süre düşünceleri üzerinde etkili olduğunu ve İran’a döndükten sonra dahi bir süre Tanrı’nın var olmadığına inandığını anlatıyor.
Şöyle diyor: “Zihnine çok şey yerleştiriyorlar. Hatta döndükten sonra bir süre ‘Tanrı yok’ diyordum, ama şimdi yeniden Tanrı’ya inanıyorum.”
Meryem’in aktardığına göre İran’a döndükten sonra babasıyla yaptığı konuşmalar, zamanla yeniden dini inançlarına dönmesine yardımcı oldu.
Meryem ayrıca orada eğitim aldığı dönemde üyelerin cep telefonu kullanmadığını söylüyor. Dağlık bölgelerde silah eğitimi ve askerî tatbikatlardan söz ediyor ve üyelerin ateş etme, pusu ve karşı pusu çalışmaları yaptığını anlatıyor.
Şöyle diyor: “Gerçek bir operasyona katılmadık, ama dağa gidiyor, silahla ateş ediyor, pusu ve karşı pusu çalışıyorduk.”
Meryem, üyelerin maddi durumuna ilişkin olarak da o dönemde kendilerine yaklaşık 63 bin dinar ödendiğini, ancak bu miktarın bir bölümünün yemek ve diğer masraflar için kesildiğini söylüyor. Kendi ifadesine göre bu kesintilerden sonra elinde yaklaşık 10 bin dinar kalıyordu. Bu paranın büyük bölümünü sigara almak için harcadığını anlatıyor.
Üyeler arasındaki ilişkiler hakkında da konuşan Meryem, iki kişinin birbirini sevmesi hâlinde, bir süre sonra resmî evlilik veya nikâh olmaksızın birlikte yaşayabilecekleri bir yerin kendilerine tahsis edilebildiğini söylüyor. Meryem bu durumu kişilerin özel hayatına müdahale ve mahremiyetlerine yönelik bir ihlal olarak değerlendiriyor.
Meryem’in söz ettiği bir diğer konu ise Avrupa’ya gitme vaadi. Aktardığına göre Komala’da bulunduğu dönemde, bu grupta üç yıl kalan kişilerin üyelik geçmişlerini kullanarak Avrupa’ya gitmek için başvuruda bulunabilecekleri söyleniyordu. Aynı zamanda kendilerine Avrupa’daki seyahat ve yaşam masraflarının kendileri tarafından karşılanacağı söyleniyor, ancak bu masrafların nasıl karşılanacağı konusunda kendisine ayrıntılı bilgi verilmediğini belirtiyor.
Meryem, İran’a dönmeden önce üyelerin dönüşün olası sonuçları konusunda da uyarıldığını söylüyor. İddiasına göre kendilerine, Komala’da bulunma geçmişi olan kişilerin İran’a dönmeleri hâlinde çok ağır şiddet veya hatta cinsel saldırıyla karşılaşabilecekleri söyleniyordu.
Bununla birlikte Meryem, İran’a döndükten sonra yaşadığı deneyimin farklı olduğunu söylüyor: “İran’a döndüğümde bana gerçekten iyi davrandılar. Bana saygı gösterdiler ve beni üzebilecek en küçük bir şey bile söylemediler.”
Meryem Ferhi’nin anlatımı, genç bir kadının bakış açısından Komala’daki yaşam koşulları, iç düzenlemeler, askerî eğitim, nöbet, iletişim kısıtlamaları, ideolojik baskılar, maddi koşullar ve üyeler arasındaki ilişkiler hakkında kişisel deneyimlerden oluşan bir tablo sunuyor. Anlatımın özellikle insanları korkutmak amacıyla ateş edildiğine ilişkin bölümleri bağımsız inceleme ve doğrulama gerektirmektedir; yalnızca bu röportaja dayanarak olayın gerçekleştiği veya hukuki sorumluluğun kime ait olduğu konusunda kesin bir hükme varılamaz.
Bu görüşmenin tam videosu İran Kürdistanı İnsan Hakları İzleme Örgütü arşivinde bulunmaktadır. Gerektiğinde gizlilik korunarak araştırmacılar, insan hakları savunucuları ve hukukçularla paylaşılabilir.
