بامداد روز ۱۰ فروردین ۱۴۰۵، حوالی ساعت ۴:۵۰، کلانتری ۱۷ واقع در منطقه عباسآباد سنندج هدف حملات هوایی انتسابی به آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. کلانتری ۱۷ در یکی از نقاط حساس و پرتردد شهری واقع شده که کاملاً در محاصره بافت مسکونی قرار دارد. این حمله نهتنها به ساختمان اداری کلانتری آسیب زده، بلکه طبق گزارش فرمانداری سنندج، منجر به تخریب و خسارت به ۲۰۰ واحد مسکونی مجاور و مجروح شدن حداقل ۸ شهروند غیرنظامی شده است.
واکاوی نقض اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL)
این اقدام از منظر حقوق مخاصمات مسلحانه، مصداق نقض چندین قاعده آمره (Jus Cogens) است:
نقض اصل تفکیک (Principle of Distinction): مطابق ماده ۴۸ و ۵۱(۲) پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷)، طرفهای مخاصمه موظفاند همواره میان اهداف نظامی و اعیان غیرنظامی تمایز قائل شوند. انجام عملیات در مرکز شهر که منجر به آسیب گسترده به ساکنان غیرنظامی شده، خروج از این تکلیف حقوقی است.
ممنوعیت حملات نامتناسب (Disproportionate Attacks): طبق ماده ۵۱(۵)(b)، حملاتی که انتظار میرود خسارات جانبی آنها به غیرنظامیان بیش از مزیت نظامی مستقیم و قطعی مورد انتظار باشد، ممنوع است. تخریب ۲۰۰ خانه برای هدف قرار دادن یک کلانتری شهری، مصداق بارز عدم تناسب (Disproportionality) است.
نقض اصل احتیاط در حمله (Precautions in Attack): بر اساس ماده ۵۷ پروتکل الحاقی، مهاجم باید تمامی تدابیر ممکن را برای به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان اتخاذ کند. انتخاب زمان و نوع سلاح در یک منطقه با تراکم بالای مسکونی بدون رعایت الزامات احتیاطی، ناقض این اصل است.
تعرض به اموال غیرنظامی: خانههای شهروندان تحت حمایت صریح ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول قرار دارند. خسارت گسترده به واحدهای مسکونی عباسآباد، نقض مستقیم مصونیت اموال غیرنظامی محسوب میشود.
ارزیابی مسئولیت بینالمللی
موقعیت کلانتری ۱۷ سنندج به عنوان یک مرکز انتظامی شهری، آن را در زمره اهدافی قرار میدهد که حمله به آنها در مجاورت بافت مسکونی، ریسک بالایی از «جنایات جنگی» را به همراه دارد. مطابق اساسنامه رم، حملات عمدی که آگاهانه موجب تلفات غیرنظامی گسترده و آسیب به اعیان غیرنظامی شود، میتواند تحت پیگرد کیفری قرار گیرد.
نتیجهگیری
حمله به سنندج، به دلیل شعاع تخریب در بافت مسکونی، یک واقعه نگرانکننده حقوقی است. عاملان این حمله طبق دکترین «مسئولیت بینالمللی دولتها»، نهتنها در برابر جامعه بینالمللی بابت نقض کنوانسیونهای ژنو مسئول هستند، بلکه ملزم به جبران خسارات مادی و معنوی وارد شده به ساکنان منطقه عباسآباد سنندج میباشند.
