Uluslararası insancıl hukuk ve temel insan hakları belgeleri, silahlı çatışma dönemlerinde sivilleri —özellikle de çocukları— korumak amacıyla oluşturulmuştur. Bu kurallar basit ama hayati bir ilkeye dayanır: Her askeri operasyonda askeri ve sivil hedefler arasında ayrım yapılmalı; sivillerin canını ve güvenliğini tehlikeye atacak eylemlerden kaçınılmalıdır. Buna rağmen, pek çok durumda bu tür saldırıların asıl kurbanları, çatışmalarda hiçbir rolü olmayan kişiler olmaktadır.
1 Mart (10 Esfend) günü, saat 02:30 sularında Kamyaran ilçe merkezindeki bir polis karakoluna düzenlenen hava füze saldırısı sonucunda, 14 yaşındaki ortaokul öğrencisi Mahan Zarei’nin ölümüyle sonuçlanan bir hadise meydana geldi. Mahan, saldırı gerçekleştiği sırada evine dönmekteydi; ancak o eve bir daha asla ulaşamadı. Patlama ve başına isabet eden şarapnel parçaları nedeniyle bu genç çocuk hayatını kaybetti.
Saldırının gerçekleştiği yer, şehrin en işlek ve kalabalık kentsel bölgelerinden biriydi. Patlamanın şiddeti çevredeki yüzlerce ev ve dükkanın hasar görmesine, birçok vatandaşın da yaralanmasına neden oldu. Bu olay sadece bir çocuğun canını almakla kalmadı, aynı zamanda bölge sakinlerinin çoğunun huzur ve güvenliğini de derinden sarstı.
Hukuki Analiz: Cenevre Sözleşmeleri ve Çocuk Hakları İhlali
Uluslararası insancıl hukuk perspektifinden bakıldığında, bu tür olaylar aşağıdaki temel ilkeler çerçevesinde incelenmelidir:
Ayrım Gözetme İlkesi (Ek Protokol I, Madde 48): Çatışmanın tarafları, her zaman sivil halk ile muharipler arasında ayrım yapmak zorundadır.
Sivillere Yönelik Saldırı Yasağı (Madde 51): Sivil halkı hedef alan veya onlara zarar veren her türlü saldırı yasaktır.
Orantılılık İlkesi: Madde 51 fıkra 5 (b) uyarınca, siviller üzerinde beklenen doğrudan ve somut askeri avantajla orantısız ve aşırı hasara yol açması beklenen saldırılar hukuka aykırıdır.
Saldırıda Tedbir İlkesi (Madde 57): Çatışan tarafların, özellikle kalabalık kentsel alanlarda sivil kayıpları en aza indirmek için mümkün olan tüm önlemleri alma yükümlülüğü.
Mahan Zarei; Kayıp İstatistiklerinde Bir Sayıdan Fazlası
Bu düzenlemelerin yanı sıra, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (1989) de özel bir koruma öngörmüştür. Bu sözleşmenin 38. maddesine göre devletler, çocukları silahlı çatışmaların sonuçlarından korumak için mümkün olan tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
Mahan Zarei’nin ölümü, kayıp istatistikleri arasında sadece bir sayı değildir; o, bir hayatı, ailesi, okulu ve önünde bir geleceği olan bir çocuktu. Bu tür hadiselerin hatırlatılması, sadece acı bir olayı kayda geçirmek için değil, savaşın şiddeti ortasında insan hayatını korumayı amaçlayan kurallara bağlılık gerekliliğini vurgulamak içindir. O gece can veren çocuk sadece evine dönüyordu; o eve bir daha asla ulaşamadı.
