2 Mart tarihinde, ABD ve İsrail tarafından İlam eyaletinin Sarableh şehrine füze saldırısı düzenlendiğine dair raporlar yayımlandı. İlk bilgilere göre saldırı, valilik binasını ve hemen yanındaki yerleşim bölgesini hedef aldı.
Sarableh’deki İnsani Kayıplar ve Hasarın Detayları
Yayımlanan raporlara göre saldırı sonucunda, kurbanlar arasında 10 yaşında bir çocuğun da bulunduğu en az 5 kişi hayatını kaybetti. Ayrıca konutlarda ve şehir altyapısında ciddi hasarlar meydana geldi. Patlamanın yerleşim alanlarının çok yakınında gerçekleşmesi ve sivil ölümlerine yol açması, bu olayı Uluslararası İnsancıl Hukuk (UİH) açısından incelenmesi gereken bir duruma getirmektedir.
Hukuki Analiz: Cenevre Sözleşmesi’nde “Ayrım Gözetme” İlkesinin İhlali
Bu hukuk sisteminin en temel taşlarından biri, 1977 Cenevre Sözleşmeleri Ek 1. Protokol’ün 48. maddesinde belirtilen “Ayrım Gözetme” (Distinction) ilkesidir. Bu maddeye göre, silahlı bir çatışmanın tarafları her zaman askeri hedefler ile sivil kişiler ve sivil mallar arasında ayrım yapmak zorundadır.
Aynı protokolün 51. maddesi uyarınca aşağıdakiler açıkça yasaklanmıştır:
Sivil halka yönelik doğrudan saldırılar.
Doğrudan sivilleri hedef alan eylemler.
madde ise sivil malların korunmasını vurgulayarak; evlerin, yerleşim alanlarının ve diğer sivil tesislerin, askeri bir amaca hizmet edecek şekilde değiştirilmedikleri sürece saldırı hedefi olamayacağını belirtir.
Orantılılık İlkesi ve Çocukların Özel Korunması
Öte yandan, Ek 1. Protokol’ün 51. maddesinin 5. (b) fıkrasında vurgulanan “Orantılılık” (Proportionality) ilkesi, beklenen askeri avantaja kıyasla sivil kayıpların aşırı olacağı öngörülen her türlü saldırıyı yasaklar. Ayrıca, aynı protokolün 77. maddesi silahlı çatışmalar sırasında çocukların özel olarak korunması gerektiğini vurgular; Sarableh’deki olayda 10 yaşındaki bir çocuğun hayatını kaybetmesi bu korumanın ihlal edildiğini göstermektedir.
Bu Saldırı Savaş Suçu Teşkil Eder mi?
Yerleşim alanlarının hedef alınması ve sivil ölümleri, Uluslararası İnsancıl Hukukun temel kurallarının ihlali olarak kabul edilebilir. Saldırının kasten sivillere veya sivil hedeflere yönelik yapıldığı durumlarda bu eylem, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü’nün 8. maddesi çerçevesinde bir “Savaş Suçu” olarak değerlendirilebilir.
