بامداد ۳ فروردین ۱۴۰۵، در حدود ساعت ۴ صبح، انفجاری شدید سکوت یک منطقه مسکونی در ارومیه را درهم شکست. این واقعه در محدوده بهداری خیابان سنگی رخ داد؛ جایی که خانههای مسکونی محل زندگی خانوادهها، کودکان و شهروندانی است که در آرامش شبانه خود به سر میبردند. گزارشها حاکی است این حادثه جان دستکم هفت نفر را گرفته و ده نفر دیگر را مجروح کرده است؛ اعدادی که هر یک نماینده زندگیهایی هستند که در چند دقیقه به پایان رسیدند.
روایتهای انسانی از میان آوار
در میان جانباختگان، نام یک زوج جوان که تنها یک ساعت پیش از حادثه از سفر بازگشته بودند، روایتی انسانی و تکاندهنده از شکنندگی زندگی را یادآوری میکند. آنها مسیر طولانی میان دو شهر را برای آغاز فصل تازهای از زندگی مشترک پیموده بودند، اما فرصت ساختن آیندهای که در انتظارش بودند، هرگز فراهم نشد.
یکی دیگر از قربانیان این حادثه، نازنینزینب مولایی، دانشآموز کلاس پنجم دبستان است؛ کودکی که باید صبح همان روز قدم در مسیر مدرسه میگذاشت، نه آنکه نامش در فهرست جانباختگان یک واقعه خشونتبار قرار گیرد. همچنین نعیم رحمانی میرشکاری در یکی از واحدهای مسکونی جان خود را از دست داده و همسر و دو فرزند او به شدت آسیب دیدهاند؛ خانوادهای که زندگی روزمرهشان در یک لحظه به سوگ و شوک بدل شده است.
ارزیابی رویداد از منظر حقوق بشردوستانه بینالمللی
محافظت از غیرنظامیان در هر شرایطی یک تعهد قطعی و الزامآور است. بر اساس چارچوبهای حقوقی موجود، این حمله مصداق نقض موارد زیر است:
ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای ژنو (۱۹۴۹): هرگونه اقدام خشونتبار علیه افرادی که در مخاصمه مشارکت ندارند را ممنوع میداند.
ماده ۲۷ کنوانسیون چهارم ژنو: تأکید میکند که جان، کرامت و امنیت شهروندان باید در تمامی شرایط حفظ شود.
مواد ۳۲ و ۳۳ کنوانسیون چهارم: حمایت از غیرنظامیان در برابر رنج شدید و آسیبهای جدی را یک اصل بنیادین تلقی میکند.
پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ (ماده ۵۱): حملات علیه جمعیت غیرنظامی یا حملات فاقد تمایز را بهطور صریح ممنوع کرده و اصل تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی را یک قاعده اساسی میداند.
ماده ۵۲ پروتکل الحاقی: خانههای مسکونی و اموال غیرنظامی را صراحتاً خارج از شمول اهداف نظامی معرفی میکند.
اساسنامه رم (دادگاه کیفری بینالمللی): حمله عمدی علیه غیرنظامیان در زمره موارد تعریفشده برای بررسی بهعنوان نقض جدی حقوق بشردوستانه و جنایت جنگی قرار میگیرد.
نتیجهگیری
در آوار خانههایی که فرو ریختهاند، تنها سازههای فیزیکی تخریب نشدهاند؛ بلکه رؤیاهای فردی، آینده کودکان و آرامش خانوادهها نیز گسسته شده است. از ساعت چهار بامداد مدتهاست گذشته، اما برای خانوادههای داغدار، آن لحظه همچنان پابرجاست؛ زمانی که امنیت یک محله در چند ثانیه فرو ریخت و زندگی دهها نفر برای همیشه تغییر کرد.
