بامداد ۲۳ اسفند حدود ساعت ۳، بهگزارش منابع محلی، حملهای هوایی ساختمان مسکونی را در شهرستان ایوانِ استان ایلام هدف قرار داد. در پی انفجاری شدید، این ساختمان بهطور کامل تخریب شد و شش عضو یک خانواده جان خود را از دست دادند.
قربانیان فاجعه ایوان؛ از پزشک تا کودک ۶ ماهه
قربانیان این حادثه تلخ که در جریان حملات اخیر جان خود را از دست دادند عبارتند از:
-
علینظر محمودی
-
مریم محمدی
-
دکتر افشار خسروی
-
الهام محمودی * و دو کودک خردسال، رایان خسروی (۵ ساله) و نیلا خسروی (۶ ماهه).
این رویداد از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه پرسشهای جدی مطرح میکند که نیازمند پاسخگویی مراجع بینالمللی است.
تحلیل حقوقی؛ نقض اصل تفکیک و تناسب در حملات هوایی
اصل «تفکیک» در ماده ۴۸ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷) طرفهای درگیر را ملزم میکند میان اهداف نظامی و غیرنظامیان تمایز قائل شوند و ماده ۵۱ بند ۲ هرگونه حمله مستقیم به غیرنظامیان را ممنوع میداند.
همچنین اصل «تناسب» در ماده ۵۱ بند ۵ (ب) حملاتی را که تلفات غیرنظامی آن در مقایسه با مزیت نظامی مورد انتظار بیش از حد باشد ممنوع میکند و ماده ۵۷ نیز بر لزوم اتخاذ همه اقدامات احتیاطی برای کاهش آسیب به غیرنظامیان تأکید دارد. افزون بر این، طبق ماده ۵۲ بند ۱ اموال غیرنظامی از جمله منازل مسکونی نباید هدف حمله قرار گیرند.
حق حیات و کنوانسیون حقوق کودک
در کنار این قواعد، ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی حق ذاتی حیات را به رسمیت میشناسد و کنوانسیون حقوق کودک نیز بر حمایت ویژه از کودکان در مخاصمات مسلحانه تأکید دارد. حضور رایان ۵ ساله و نیلای ۶ ماهه در میان قربانیان، عمق نقض این کنوانسیونها را نشان میدهد.
آیا حمله به ایوان مصداق جنایت جنگی است؟
اگر این ساختمان هدف نظامی نبوده یا تلفات غیرنظامی آن قابل پیشبینی و نامتناسب بوده باشد، چنین حملهای میتواند نقض قواعد بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه و حتی در برخی موارد مصداق «جنایت جنگی» موضوع ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی تلقی شود.
مرگ علینظر، مریم، افشار، الهام و کودکان خردسال، رایان و نیلا در خانهای که باید پناه آنان میبود، یادآور اهمیت پایبندی سختگیرانه به قواعدی است که دقیقاً برای جلوگیری از چنین فجایعی تدوین شدهاند.
