یاسا نێودەوڵەتییەکانی مرۆیی و بەڵگەنامە بنەڕەتییەکانی مافی مرۆڤ بۆ پاراستنی کەسانی سڤیل – بەتایبەت منداڵان – لە کاتی ململانێ چەکدارییەکاندا داڕێژراون. ئەم یاسایانە لەسەر بنەمایەکی سادە بەڵام پڕبایەخ وەستاون: لە هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیدا دەبێت جیاوازی لە نێوان ئامانجە سەربازی و سڤیلەکاندا بکرێت و لەو کارانەی کە گیان و ئەمنییەتی سڤیلەکان دەخەنە مەترسییەوە، خۆپارێزی بکرێت. سەرەڕای ئەمەش، لە زۆر حاڵەتدا قوربانییە سەرەکییەکانی ئەم جۆرە هێرشانە ئەو کەسانەن کە هیچ ڕۆڵێکیان لە ململانێکاندا نییە.
ڕۆژی ١٠ی ڕەشەمێ، دەوروبەری کاتژمێر ٢:٣٠، لە ئەنجامی هێرشێکی مووشەکی ئاسمانی بۆ سەر بنکەیەکی پۆلیس لە ناوەندی شارستانی کامیاران، ڕووداوێک ڕوویدا کە بووە هۆی کوژرانی ماهان زارعی، مێردمنداڵێکی تەمەن ١٤ ساڵ و خوێندکار. ماهان لە کاتی ڕوودانی هێرشەکەدا خەریکی گەڕانەوە بوو بۆ ماڵەوە؛ ئەو ماڵەی کە چیتر هەرگیز پێی نەگەیشتەوە. لە ئەنجامی تەقینەوە و بەرکەوتنی ترکش بە ناوچەی سەری، ئەم مێردمنداڵە گیانی لەدەستدا.
شوێنی ڕوودانی هێرشەکە لە یەکێک لە ناوچە شاریی و قەرەباڵغەکانی شارەکەدا بوو. توندی تەقینەوەکە بووە هۆی ئەوەی سەدان ماڵ و دوکان لە دەوروبەریدا زیانیان پێ بگات و چەندین هاوڵاتی تریش بریندار ببن. ئەم ڕووداوە نەک هەر گیانی منداڵێکی ستاند، بەڵکو ئەمنییەت و ئارامی زۆرێک لە دانیشتوانی ناوچەکەشی خستە ژێر کاریگەرییەوە.
لێکدانەوەی یاسایی: پێشێلکردنی کۆنڤانسیۆنەکانی جنێڤ و مافی منداڵ
لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتیی مرۆییەوە، ئەم جۆرە ڕووداوانە دەبێت لە چوارچێوەی بنەما بنەڕەتییەکانی خوارەوەدا لێک بدرێنەوە:
بنەمای جیاکاری (ماددەی ٤٨ی پڕۆتۆکۆڵی یەکەمی پاشکۆ): لایەنە ناکۆکەکان پابەندن لە هەر کاتێکدا جیاوازی لە نێوان سڤیلەکان و ئامانجە سەربازییەکاندا بکەن.
قەدەغەکردنی هێرش دژی سڤیلەکان (ماددەی ٥١): هەر جۆرە هێرشێک کە کۆمەڵگەی سڤیل بکاتە ئامانج یان ببێتە هۆی زیان گەیاندن پێیان، قەدەغەیە.
بنەمای گونجاوبوون (Proportionality): بەپێی ماددەی ٥١ بڕگەی ٥ (ب)، ئەو هێرشانەی کە چاوەڕوان دەکرێت زیانی بەربڵاو و ناهاوسەنگ بە سڤیلەکان بگەیەنن، نایاسایین.
بنەمای وریایی لە هێرشدا (ماددەی ٥٧): پابەندبوونی لایەنە ناکۆکەکان بۆ گرتنەبەری هەموو ڕێوشوێنە گونجاوەکان بۆ کەمکردنەوەی کوژراوانی سڤیل، بەتایبەت لە ناوچە شارییە قەرەباڵغەکاندا.
ماهان زارعی؛ زیاتر لە ژمارەیەک لە ئاماری کوژراواندا
لە تەنیشت ئەم ڕێسایانەدا، کۆنڤانسیۆنی مافی منداڵ (١٩٨٩) پاراستنی تایبەتی دیاری کردووە. بەپێی ماددەی ٣٨ی ئەم کۆنڤانسیۆنە، دەوڵەتەکان پابەندن هەموو هەنگاوە گونجاوەکان بنێن بۆ پاراستنی منداڵان لە بەرامبەر لێکەوتەکانی ململانێ چەکدارییەکان.
مردنی ماهان زارعی تەنها ژمارەیەک نییە لە ناو ئاماری کوژراواندا؛ ئەو منداڵێک بوو کە ژیان، خێزان، قوتابخانە و داهاتوویەکی لە پێش بوو. بیرهێنانەوەی ئەم جۆرە ڕووداوانە نەک تەنها بۆ تۆمارکردنی ڕووداوێکی تاڵە، بەڵکو بۆ جەختکردنەوەیە لەسەر پێویستی پابەندبوون بەو ڕێسایانەی کە ئامانجیان پاراستنی گیانی مرۆڤەکانە لە نێوان توندوتیژی جەنگدا. ئەو منداڵەی کە ئەو شەوە گیانی سپارد، تەنها خەریکی گەڕانەوە بوو بۆ ماڵەوە؛ ئەو ماڵەی کە چیتر هەرگیز پێی نەگەیشتەوە.
