اعتراف اخیر دونالد ترامپ به ارسال سلاح برای گروههای مسلح کردی ضدایرانی، یکی از محورهای مهم سخنرانی او به شمار میرود. موضوعی که از مدتها پیش «دیدبان حقوق بشر کردستان ایران» آن را بهعنوان یکی از مسائل قابل طرح در مجامع و سازمانهای حقوق بشری مطرح میکرد و نسبت به آن هشدار داده بود. این اعتراف، فراتر از یک موضعگیری سیاسی، سندی حقوقی بر نقض حاکمیت ملی ایران و تجهیز تروریسم است.
ردپای اسرائیل و حوادث دیماه ۱۴۰۴
با توجه به همراهی اسرائیل با آمریکا در اقدامات خصمانه علیه ایران و نیز اعتراف به ارسال تسلیحات برای این گروهها، میتوان نتیجه گرفت که اسرائیل نیز یکی از تأمینکنندگان سلاح برای گروههای مسلح کردی محسوب میشود. در همین چارچوب، در جریان رخدادهای دیماه ۱۴۰۴ در ایران، در برخی مناطق کردنشین از جمله ایلام و کرمانشاه، حملات مسلحانهای از سوی افراد ناشناس علیه مردم صورت گرفت. پس از این حوادث، بارها از سوی مراجع رسمی اعلام شد که این تیراندازیها و اقدامات مسلحانه توسط اعضای گروههای مسلح کردی و وابستگان آنان انجام شده است؛ موضوعی که فرض نقشآفرینی بازیگران خارجی در تجهیز این گروهها را تقویت میکند.
نقد رویکرد دولت در مقابله با تروریسم
با این حال، این موضوع با جدیت لازم از سوی دولت ایران پیگیری نشد. هرچند در جریان جنگ اخیر، ایران برخی از مقرهای گروههای مسلح کردی در اقلیم کردستان عراق را هدف موشک و پهپاد قرار داد، اما همچنان میتوان کوتاهی در مقابله با تروریسم سازمانیافته در این منطقه را مورد انتقاد قرار داد؛ کوتاهیای که بهطور مستقیم امنیت مرزهای غربی ایران و مناطق کردنشین را تحت تأثیر قرار داده است.
در مقام مقایسه، ترکیه برای جلوگیری از اقدامات مسلحانه گروههای کردی معارض، از راهبرد حملات پیشدستانه استفاده کرده و تلاش کرده تهدید را پیش از گسترش مهار کند. اکنون که ترامپ نیز عملاً به مسلحسازی این نیروها اذاذ کرده است، انتظار میرود ایران علاوه بر اقدامات نظامی، از ظرفیتهای حقوقی و بینالمللی خود برای تشکیل پرونده و محکومیت این گروهها در مجامع جهانی بهره ببرد.
تناقض در گفتار: فعالیت مدنی یا حیات مسلحانه؟
نکته قابل توجه این است که برخی از این گروههای مسلح تلاش میکنند خود را بهعنوان احزاب سیاسی و فعالان مدنی در مناطق کردنشین معرفی کنند و ماهیت مسلحانه فعالیتهایشان را انکار نمایند. در همین زمینه، میتوان به مصاحبه خالد عزیزی، دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران، با صدای آمریکا اشاره کرد که در آن مدعی شد مقرهای این گروه مشغول فعالیتهای مدنی و غیرنظامی هستند. این در حالی است که اعتراف به مسلحسازی این گروهها توسط مقامات عالی آمریکا، تناقض آشکاری با چنین ادعاهایی ایجاد میکند. بسیاری دیگر از سران این گروهها نیز در مصاحبههای مشابه تلاش کردهاند ماهیت نظامی خود را انکار کنند؛ ادعاهایی که با شواهد میدانی و اظهارات مقامات خارجی درباره تجهیز این گروهها همخوانی ندارد.
نتیجهگیری و پیشنهاد راهبردی
به نظر میرسد فارغ از نتیجه جنگ کنونی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، جمهوری اسلامی ایران نباید اجازه دهد این گروههای مسلح به حیات مسلحانه خود ادامه دهند. حتی میتوان در چارچوب شروط اعلامی برای پایان درگیریها، خلع سلاح کامل این گروهها را بهعنوان یکی از مطالبات اصلی مطرح کرد؛ مطالبهای که میتواند در راستای تقویت امنیت ملی و ثبات مناطق مرزی نقش مؤثری ایفا کند.
