Yerel kaynakların bildirdiğine göre, 14 Mart (23 Esfand) sabaha karşı saat 03:00 sularında, İlam eyaletinin Eyvan ilçesinde bir konut hava saldırısının hedefi oldu. Meydana gelen şiddetli patlama sonucunda bina tamamen yıkıldı ve bir ailenin altı üyesi hayatını kaybetti.
Eyvan Faciasının Kurbanları: Doktordan 6 Aylık Bebeğe
Son saldırılar sırasında yaşamını yitiren bu acı olayın kurbanları şunlardır:
Ali-Nazar Mahmoudi
Maryam Mohammadi
Dr. Afshar Khosravi
Elham Mahmoudi
Ve iki küçük çocuk: Rayan Khosravi (5 yaşında) ve Nila Khosravi (6 aylık).
Bu olay, uluslararası mercilerin hesap vermesini gerektiren Uluslararası İnsancıl Hukuk (UİH) açısından ciddi soruları gündeme getirmektedir.
Hukuki Analiz: Hava Saldırılarında Ayrım Gözetme ve Orantılılık İlkelerinin İhlali
Cenevre Sözleşmeleri’ne Ek 1. Protokol’ün (1977) 48. maddesinde yer alan “Ayrım Gözetme” ilkesi, çatışan tarafların askeri hedefler ile sivilleri birbirinden ayırmasını zorunlu kılar. Ayrıca 51. maddenin 2. fıkrası, sivillere yönelik her türlü doğrudan saldırıyı yasaklamaktadır.
Aynı şekilde, 51. maddenin 5. (b) fıkrasındaki “Orantılılık” ilkesi, beklenen askeri avantaja kıyasla sivil kayıpların aşırı olacağı saldırıları yasaklamakta; 57. madde ise sivil zararı azaltmak için tüm ihtiyati tedbirlerin alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Dahası, 52. maddenin 1. fıkrasına göre konutlar da dahil olmak üzere sivil mallar saldırı hedefi olmamalıdır.
Yaşam Hakkı ve Çocuk Hakları Sözleşmesi
Bu kuralların yanı sıra, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin (ICCPR) 6. maddesi doğuştan gelen yaşam hakkını tanımakta; Çocuk Hakları Sözleşmesi ise silahlı çatışmalarda çocukların özel olarak korunması gerektiğini vurgulamaktadır. Kurbanlar arasında 5 yaşındaki Rayan ve 6 aylık Nila’nın bulunması, bu sözleşmelerin ihlalinin derinliğini göstermektedir.
Eyvan Saldırısı Savaş Suçu Kapsamına Girer mi?
Eğer bu bina askeri bir hedef değilse veya sivil kayıplar öngörülebilir ve orantısız ise, böyle bir saldırı Uluslararası İnsancıl Hukukun temel kurallarının ihlali sayılabilir. Hatta bu eylem, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü’nün 8. maddesi kapsamında bir “Savaş Suçu” teşkil edebilir.
Ali-Nazar, Maryam, Afshar, Elham ve küçük çocuklar Rayan ile Nila’nın sığınakları olması gereken evlerinde can vermeleri, bu tür faciaları önlemek için hazırlanan kurallara sıkı sıkıya bağlı kalınmasının hayati önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.
