در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، منطقهی مرکزی شهر مریوان در استان کردستان، هدف حملهی نظامی منتسب به نیروهای ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفت. منابع محلی گزارش دادهاند که موشکهای هدایتشونده، از پهپاد یا جنگندههای مهاجم، به میدان اصلی شهر اصابت کردهاند — منطقهای که فاقد هرگونه هدف یا تأسیسات نظامی بوده و محل رفتوآمد شهروندان غیرنظامی محسوب میشده است.
در اثر این حمله، یک خانوادهی چهار نفره شامل یک زن باردار و یک کودک به شهادت رسیدند و چندین منزل مسکونی و مغازه نیز تخریب گردید. این اقدام موجب وحشت گسترده در میان ساکنان و برهم خوردن نظم عمومی شهر شد.
تحلیل نقضهای حقوقی و بینالمللی
این حادثه از منظر حقوقی واجد ابعاد زیر است:
۱. نقض اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه
بر اساس کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷)، این حمله مصداق بارز نقض اصول زیر است:
-
اصل تمایز (ماده ۴۸): هدف قرار دادن منطقه غیرنظامی، نقض آشکار تفکیک میان اهداف نظامی و جمعیت غیرنظامی است.
-
اصل تناسب (ماده ۵۱ بند ۵(ب)): هرگونه حمله با تلفات غیرضروری در میان غیرنظامیان، حتی در صورت وجود هدف نظامی نزدیک، غیرقانونی محسوب میشود.
-
منع حملات غیرقابل تمایز (ماده ۵۱ بند ۴): حمله به منطقهای شهری بدون تمایز در هدفگیری، از مصادیق حمله غیرقابل تمایز است.
۲. نقض حقوق بنیادین بشر
به موجب اسناد بینالمللی زیر، این اقدام حملهای به ارزشهای اساسی انسانی تلقی میشود:
-
اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)، ماده ۳: تضمین حق حیات و امنیت شخصی.
-
میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)، ماده ۶: ممنوعیت قتل خودسرانهی اشخاص.
-
کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹)، مواد ۳ و ۶: لزوم حمایت ویژه از کودکان در شرایط مخاصمه مسلحانه.
بر این اساس، حمله به منطقه غیرنظامی در مریوان، قتل غیرقانونی جمعی و از منظر حقوق بینالملل کیفری، جنایت جنگی محسوب میشود.
۳. صلاحیت و پیگرد بینالمللی
مطابق ماده ۸ اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی (ICC):
«حملهی عمدی به جمعیت یا اهداف غیرنظامی، در صورت آگاهی از ماهیت غیرنظامی قربانیان، مصداق جنایت جنگی است.»
همچنین، در صورت وقوع چنین حملاتی به شکل گسترده یا سازمانیافته، مطابق ماده ۷ همان اساسنامه، میتواند به عنوان جنایت علیه بشریت نیز مورد پیگرد قرار گیرد.
