بعدازظهر روز سهشنبه ۱۱ فروردین ۱۴۰۵، محله شریعتی کرمانشاه هدف حملات موشکی انتسابی به آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. این حمله در یک منطقه کاملاً مسکونی رخ داد که منجر به فاجعهای انسانی و مادی شد:
تلفات انسانی: پیکر ۳ شهروند جانباخته از زیر آوار تفحص شده و ۲ نفر از ساکنان نیز توسط نیروهای امدادی بهصورت زنده نجات یافتند.
تخریب مادی: ۹ واحد مسکونی بهطور کامل ویران شده و حدود ۳۰ واحد دیگر دچار آسیبهای جدی در ساختار و بنا شدهاند.
واکاوی نقض حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL)
هدف قرار دادن بافت مسکونی کرمانشاه، نقض صریح چندین قاعده آمره بینالمللی است:
نقض اصل تفکیک (Principle of Distinction): مطابق ماده ۴۸ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷، طرفهای درگیر ملزم به تشخیص همیشگی میان جمعیت غیرنظامی و اهداف نظامی هستند. حمله به محله شریعتی بدون وجود هیچ هدف نظامی گزارششده، نقض بنیادین این اصل است.
ممنوعیت حملات نامتناسب (Proportionality): بر اساس ماده ۵۱ (۵) (ب)، حملاتی که انتظار میرود تلفات غیرنظامی یا خسارت به اموال آنها بیش از مزیت نظامی مستقیم و مشخص باشد، ممنوع است. ویرانی ۳۹ خانه برای هدفی نامشخص، مصداق بارز عدم تناسب است.
مصونیت اموال غیرنظامی: ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول حمایت ویژهای از منازل مسکونی به عمل میآورد. هدف قرار دادن این اعیان، مگر در صورتی که به هدف نظامی تبدیل شده باشند (که در این مورد صادق نیست)، غیرقانونی و جرم محسوب میشود.
مسئولیت کیفری و جنایات جنگی
بر اساس ماده ۸ اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی (اساسنامه رم)، هدایت عمدی حملات علیه جمعیت غیرنظامی یا اموال غیرنظامی که در مخاصمات مشارکت ندارند، در زمره «جنایات جنگی» (War Crimes) قرار میگیرد. عدم رعایت اصل احتیاط و تناسب در حمله به محله شریعتی، مسئولیت بینالمللی و کیفری سنگینی را متوجه عاملان آن میسازد.
نتیجهگیری
حمله به کرمانشاه، با توجه به ابعاد تخریب در بافت شهری، یک نقض جدی و فاحش حقوق بشردوستانه است. عاملان این حمله نه تنها در برابر وجدان عمومی، بلکه طبق قوانین بینالمللی موظف به پاسخگویی بابت سلب حق حیات و امنیت شهروندان و جبران خسارات مادی وارد شده به ساکنان محله شریعتی هستند.
