در تاریخ ۱۵ اسفند، یک پایگاه متعلق به جمعیت هلالاحمر در شهر مهاباد هدف حمله قرار گرفت که در نتیجه آن بخشهای قابل توجهی از ساختمان و تجهیزات امدادی این مرکز دچار تخریب گسترده شد. شدت انفجار بهگونهای بود که علاوه بر خسارات فیزیکی، فعالیتهای امدادرسانی این پایگاه نیز با اختلال جدی مواجه گردید.
بر اساس گزارشهای اولیه، در زمان وقوع حادثه تعدادی از کارکنان امدادی و افراد غیرنظامی در محل حضور داشتند که در پی این حمله، شماری از آنان مجروح و برای دریافت خدمات درمانی به مراکز درمانی منتقل شدند. عملیات امدادرسانی برای رسیدگی به وضعیت آسیبدیدگان ادامه یافته است، با این حال تخریب زیرساختها، تجهیزات و ایجاد ناامنی در محل میتواند توان ارائه خدمات بشردوستانه در منطقه را بهطور موقت کاهش دهد.
تحلیل حقوقی: مصونیت ویژه مراکز امدادی
از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه، مراکز امدادی، کارکنان بشردوستانه و تأسیسات وابسته به نهادهای امدادرسان از حمایت ویژه برخوردارند. مطابق قواعد تثبیتشده این حوزه، این مراکز ماهیت غیرنظامی داشته و نباید هدف حمله قرار گیرند.
-
کنوانسیونهای چهارگانه ژنو (۱۹۴۹): حمایت از غیرنظامیان و کارکنان امدادی را تضمین کرده و هرگونه حمله عمدی علیه آنان را ممنوع میدانند.
-
پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷): بهویژه در مواد ۵۱ و ۵۲، بر اصل تفکیک تأکید دارد. همچنین ماده ۷۱ این پروتکل، حمایت خاص از کارکنان امداد بشردوستانه را مورد تصریح قرار داده است.
جنایات جنگی و اساسنامه رم
علاوه بر این، بر اساس ماده ۸ اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی (اساسنامه رم ۱۹۹۸)، حمله عمدی علیه اهداف غیرنظامی، از جمله تأسیسات امدادی و بشردوستانه، در شرایط مخاصمه مسلحانه میتواند در زمره جنایات جنگی قرار گیرد. این قواعد در کنار اصول بنیادین نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلالاحمر، بهویژه اصول انساندوستی و بیطرفی، بر ضرورت مصونیت کامل مراکز امدادی از هرگونه حمله تأکید دارند.
بر این اساس، بررسی دقیق ابعاد این حادثه، شفافسازی مسئولیتها و پایبندی به تعهدات ناشی از حقوق بینالملل بشردوستانه، از جمله الزامات حقوقی مرتبط با حمایت از غیرنظامیان و تداوم فعالیتهای امدادرسانی در شرایط بحران محسوب میشود.
