لە هەمان ڕۆژە سەرەتاییەکانی دەستپێکردنی شەڕ دژی ئێران، هێرش بۆ سەر ناوچە نیشتەجێبووەکانی شارە کوردنشینەکان یەکێک بوو لە یەکەمین هەنگاوەکانی هێزە دوژمنکارەکان. بەڵگە مەیدانییەکان نیشانی دەدەن کە ئامانج لەم هێرشانە، زیاتر لە زیانی فیزیکی، دروستکردنی ترس و ناڕەزایەتی بووە لە نێوان خەڵکی کوردستان و ئامادەکردنی زەمینە بووە بۆ هاتنە ناوەوە و قۆستنەوەی گرووپە چەکدارە کوردییە نەیارەکان.
تراژیدیای گەڕەکی قەشڵاخی سنە
چەندین شوێن لە شاری سنە، ناوەندی پارێزگای کوردستان، کرانە ئامانجی مووشەک و هێرشی ئاسمانی. لەم نێوەندەدا، ناوچەی قەشڵاخ ڕووبەڕووی تەنگژەیەکی مرۆیی جدی بووەوە. قەشڵاخ گەڕەکێکی تەواو نیشتەجێبوونە و دوورە لە هەر جۆرە ناوچە یان دامەزراوەیەکی سەربازی، کەچی لەگەڵ ئەوەشدا زیانی زۆر قورسی بەرکەوت. خەڵکی ئەم ناوچەیە وێڕای برینداری جەستەیی و زەبری دەروونی چاکنەبووەوە، ماڵ و هەموو دارایی ژیانیان لەدەست دا. ئەم هێرشانە نیشاندەری گۆڕانی ماهییەتی شەڕە بەرەو بە ئامانجگرتنی ئیرادە و بژێویی خەڵکی ئاسایی.
پێشێلکردنی ڕاشکاوی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان
ئەم کارانە، پێشێلکردنی ڕوونی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکانە (لەوانە پەیماننامەی چوارەمی ژنێڤ) و بنەما سەرەکییەکانی پاراستنی خەڵکی سڤیلە لە کاتی ململانێ چەکدارییەکاندا. بەڵگە و ڤیدیۆ بڵاوکراوەکان لە شوێنی ڕووداوەکە، قووڵایی کارەساتەکە نیشان دەدەن؛ گەنجێکی کورد کە لە ناو وێرانەی ماڵەکەیدا وەستاوە، خێزانەکەی بە سەختی بریندار بوون و تاکە پەناگەی ژیانی بە تەواوی ڕووخاوە. ئەم وێنەیە، سیمبولی گۆڕانی چارەنووسی هەزاران کەسی سڤیلە کە لە ئاگری شەڕێکدا دەسووتێن کە خۆیان هیچ دەورێکیان لە هەڵگیرساندنیدا نەبووە.
پێویستیی دادپەروەری و سەرنجی جیهانی
ڕووداوی لەم شێوەیە، نیشاندەری پێشێلکردنی سیستماتیکی مافی خەڵکی سڤیلن لە شەڕەکاندا. ئەوەی لە سنە و گەڕەکی قەشڵاخ ڕووی دا، تەنیا «زیانێکی لاوەکی» نییە، بەڵکوو بیرخەرەوەی پێویستیی سەرنجی بەپەلی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤە بۆ پاراستنی مەدەنییەکان و دابینکردنی دادپەروەری بۆ قوربانییان. بەدۆکۆمێنتکردنی ئەم تاوانانە، یەکەم هەنگاوە لە ڕێگەی بەدواداچوونی یاسایی و شەرمەزارکردنی ئەنجامدەرانی ئەم هێرشانە لە کۆڕ و کۆمەڵە جیهانییەکاندا.
