ئازەربایجانی ڕۆژئاوا ــ مەریم فەرخی، ١٨ ساڵە و خەڵکی پیرانشارە، دەڵێت پێش چوونی بۆ کۆمەڵە ناسینێکی ڕاستەوخۆی لەگەڵ ئەم گرووپە نەبووە و زیاتر کاریگەریی قسەکانی یەکێک لە هاوڕێکانی بووە کە لەبارەی بارودۆخی ژیان لەوێ قسەی بۆ کردووە. بەگوێرەی گوتەی مەریم، ئەو وێنەیەی کە پێش چوون لەبارەی «ئازادی» و ژیان لە کۆمەڵەدا لە مێشکیدا دروست ببوو، دوای بوونی لەوێ گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
مەریم دەڵێت: «ڕاستییەکەی ئەوەیە کە من ئەو جۆرەی دەیانگوت هیچ کێشەیەکم نەبوو. لەو باس و خواسەی لەبارەی ئەوێ دەیانکرد حەزم لێبوو و بڕیارم دا بچم. دەیانگوت ئەوێ وەک شوێنەکانی دیکە، بۆ نموونە دیموکرات، نییە و بۆیە حەزم کرد بچم.»
ئەو دەڵێت دوای چوونە ژوورەوە، تێگەیشت کە ژیانی ڕۆژانە لەوێ لەژێر ڕێسای دیاریکراودایە و کاتی خەوتن و هەستان، بەرنامە ڕۆژانەکان، چاودێری و هاتوچۆ پەیڕەوی فەرمانەکانی بەرپرسان دەکات. بەگوێرەی گوتەی مەریم، ئەندامەکان بەیانیان نزیکەی کاتژمێر پێنج لە خەو هەڵدەستان و تا کاتژمێر شەش وەرزش دەکردن و شەوانیش نزیکەی دوو کاتژمێر چاودێرییان دەکرد. لە هەندێک ڕۆژداش بۆ راهێنان دەچوونە ناوچە شاخاوییەکان و چوار تا پێنج کاتژمێر بە پێ دەڕۆیشتن.
مەریم دەڵێت دووری لە خێزان یەکێک لە گرنگترین هۆکارەکان بووە کە وای کردووە لەو ژینگەیەدا هەستی بە ئاسوودەیی نەکات. زۆربەی ئەو کەسانەی لەوێ بوون بۆی نامۆ بوون و بەگوێرەی گوتەی خۆی، ژیانکردن لەو ژینگەیەدا بۆی خۆش نەبووە.
ئەو سەبارەت بە تێگەیشتنی خۆی لە چەمکی ئازادی دەڵێت: «بە بۆچوونی من، ئازادی تەنها ئەوە نییە کە سەری پۆشیت یان نا. ئازادی ئەوەیە ئاسوودە بیت، لە تەنیشت خێزانەکەت بیت و دڵخۆش بیت.»
مەریم هەروەها باسی توندگیری لە پرۆسەی راهێنانە شاخاوییەکان دەکات. بەگوێرەی گوتەی ئەو، ئەگەر کەسێک لە کاتی راهێنان لەگەڵ کەسانی دیکە قسەی بکات، لەوانەیە ڕووبەڕووی کاردانەوەی بەرپرسان ببێتەوە. ئەو بانگەشە دەکات لە هەندێک حاڵەتدا بۆ ترساندن یان ناچارکردنی کەسان بۆ پەیڕەوکردنی ڕێساکان، لە نزیک پێی ئەوان تەقە کراوە. ئەم بەشەی گێڕانەوە، ئەگەر بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاست بکرێتەوە، دەتوانێت وەک نموونەیەکی جددی هەڵسوکەوتی توندوتیژانە و ترساندن لە ژینگەی راهێناندا هەژمار بکرێت.
مەریم هەروەها باسی ڕووداوێک دەکات کە یەکێک لە کەسان دوای خواردنەوەی مەشرووبی ئەلکۆلی، بە چەکەوە بەرەو خۆی تەقەی کردووە.
بەگوێرەی گوتەی مەریم، لەو ژینگەیەی کە ئەو تێیدا بووە، زۆر لەبارەی «ئازادی» قسە دەکرا، بەڵام ئەوەی لە ژیانی ڕۆژانەدا ئەزموونی دەکرد لەگەڵ ئەو تێگەیشتنەی خۆی لە ئازادی دوور بوو. دەڵێت بەشێکی بەرچاوی گفتوگۆکانیش سەبارەت بە بارودۆخی سیاسیی ئێران، ڕەخنە لە کۆماری ئیسلامی و ڕەخنە لە حیزبە کوردییەکانی دیکە بوو.
مەریم دەڵێت لەو ماوەیەی لە کۆمەڵەدا بووە، شایەتیی شەڕێکی چەکداری لە نێوان کۆمەڵە و حیزبی دیموکراتیش بووە.
بەشێکی دیکەی گێڕانەوەی مەریم پەیوەندیدارە بە بابەتی ئاین. ئەو دەڵێت لەو ژینگەیەی تێیدا بووە، هەندێک کەس سەبارەت بە نەبوونی خودا قسەیان دەکرد و بەڵگە و استدلالیان بۆ ڕەتکردنەوەی بوونی خودا دەهێنا. مەریم دەڵێت ئەم قسانە بۆ ماوەیەک کاریگەرییان لەسەر بیرکردنەوەی داناوە و تەنانەت دوای گەڕانەوەی بۆ ئێران، بۆ ماوەیەک باوەڕی وابووە کە خودا بوونی نییە.
دەڵێت: «زۆر شت لە مێشکتدا دادەچێنن. تەنانەت کاتێک گەڕابوومەوە، بۆ ماوەیەک دەمووت خودا بوونی نییە، بەڵام ئێستا دووبارە باوەڕم بە خودا هەیە.»
بەگوێرەی گوتەی مەریم، گفتوگۆکانی لەگەڵ باوکی دوای گەڕانەوەی بۆ ئێران، بە هێواشی وای کردووە دووبارە بگەڕێتەوە سەر باوەڕە ئاینییەکانی خۆی.
مەریم هەروەها دەڵێت لەو ماوەیەی لەوێ راهێنانی دەبینی، مۆبایلی دەستی لەبەردەستی ئەندامەکاندا نەبووە. ئەو باسی فێرکردنی تەقەکردن و راهێنانە سەربازییەکان لە ناوچە شاخاوییەکان دەکات و ڕوونی دەکاتەوە کە ئەندامەکان تەقەکردن، کمین و دژەکمینیان راهێنان دەکرد.
دەڵێت: «ئۆپەراسیۆنی ڕاستەقینەمان نەبوو، بەڵام دەچووینە ناو چیا و بە چەک تەقەمان دەکرد و کمین و دژەکمینمان راهێنان دەکرد.»
مەریم سەبارەت بە بارودۆخی داراییی ئەندامەکانیش دەڵێت لەو کاتەدا بڕێک نزیکەی ٦٣ هەزار دینار بەوان دەدرا، بەڵام بەشێکی لەبەر خواردن و خەرجییەکانی دیکە لێی کەم دەکرایەوە. بەگوێرەی گوتەی ئەو، دوای ئەم کەمکردنەوەیە نزیکەی ١٠ هەزار دیناری بۆ دەمابووەوە. دەڵێت بەشێکی زۆری ئەم بڕەی بۆ کڕینی جگەرە خەرج دەکرد.
ئەو هەروەها سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان ئەندامەکان دەڵێت ئەگەر دوو کەس حەزیان لە یەکتر بێت، لەوانەیە دوای ماوەیەک شوێنێک بۆ ژیانی هاوبەش بەردەستیان بکرێت، بەبێ ئەوەی هاوسەرگیریی فەرمی یان عەقدێک ئەنجام بدرێت. مەریم ئەم بارودۆخە بە دەستێوەردان لە بوار و ژووری کەسیی کەسان و پێشێلکردنی تایبەتمەندیی ئەوان دادەنێت.
یەکێکی دیکە لە بابەتەکانی کە مەریم باسی دەکات، بەڵێنی ئەگەری چوون بۆ ئەورووپایە. بەگوێرەی گوتەی ئەو، لە کاتی بوونی لە کۆمەڵەدا دەگوترا ئەو کەسانەی سێ ساڵ لەم گرووپەدا بمێننەوە، لەوانەیە بتوانن بە مێژووی ئەندامێتیی خۆیان بۆ چوون بۆ ئەورووپا هەنگاو بنێن. دەڵێت لە هەمان کاتدا پێیان دەگوترا خەرجییەکانی گەشت و ژیان لە ئەورووپا لە ئەستۆی خۆیان دەبێت و زانیاریی وردی سەبارەت بە چۆنیەتی دابینکردنی ئەم خەرجیانەیان نەبوو.
مەریم دەڵێت پێش گەڕانەوەی بۆ ئێران، سەبارەت بە ئەنجامە ئەگەرییەکانی گەڕانەوەش ئاگادارییەکان بە ئەندامەکان دەدرا. بەگوێرەی گوتەی ئەو، پێیان دەگوترا ئەو کەسانەی مێژووی بوونیان لە کۆمەڵە هەیە، ئەگەر بگەڕێنەوە ئێران، لەوانەیە ڕووبەڕووی مامەڵەی زۆر توندوتیژانە یان تەنانەت دەستدرێژی ببنەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، مەریم دەڵێت ئەزموونی کەسیی خۆی دوای گەڕانەوە جیاواز بووە: «کاتێک گەڕامەوە ئێران، بەڕاستی مامەڵەی زۆر باشیان لەگەڵ کردم. ڕێزیان لێم گرت و بچووکترین قسەیان نەکرد کە وای لێبکات دڵتەنگ بم.»
گێڕانەوەی مەریم فەرخی، لە ڕوانگەی کچێکی گەنجەوە، کۆمەڵێک ئەزموونی کەسی سەبارەت بە بارودۆخی ژیان، ڕێساکانی ناوخۆ، راهێنانی سەربازی، چاودێری، سنووردارکردنی پەیوەندی، فشارە ئایدیۆلۆژیکەکان، بابەتە دارایییەکان و پەیوەندییەکانی نێوان ئەندامانی کۆمەڵە دەگێڕێتەوە. بەشەکانی ئەم گێڕانەوەیە، بە تایبەتی بانگەشەی تەقەکردن بۆ ترساندنی کەسان، پێویستی بە پشکنین و پشتڕاستکردنەوەی سەربەخۆ هەیە و ناتوانرێت تەنها لەسەر بنەمای ئەم چاوپێکەوتنە حوکمێکی یەکلایی سەبارەت بە ڕوودانی ڕووداوەکە یان بەرپرسیارێتی یاساییی ئەو بدۆزرێتەوە.
ڤیدیۆی تەواوی ئەم گفتوگۆیە لە ئەرشیفی چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێراندا هەیە و لە کاتی پێویست، بە پاراستنی نهێنی، دەتوانرێت بە توێژەران، چالاکانی مافی مرۆڤ و یاسازان پێشکەش بکرێت.
