لە سێبەری ئامادەیی گرووپە چەکدارە کوردییەکان لە ناوچە سنوورییەکانی ڕۆژئاوای ئێران، یەکێک لە کەمتربینراوترین ڕەهەندەکانی ئەم دۆسیەیە، چارەنووسی ئەو مێردمنداڵانەیە کە پێش گەیشتن بە تەمەنی یاسایی، پەلکێشی ڕیزەکانی گرووپە چەکدارەکان دەکرێن. ئەوەی لە خوارەوە دێت، بەبەڵگەنامەکردنی یەکێک لەم حاڵەتانەیە: شایەتحاڵیی کەسێک بە ناوی «ئارین عەلیزادە» کە لە تەمەنی ١٤ بۆ ١٥ ساڵیدا، لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە ڕاکێشراوەتە ناو حیزبی هەڵوەشاوەی دیموکراتی کوردستانی ئێران و حەوت وەرز لە ڕیزەکانیاندا ماوەتەوە.
بە وتەی ئارین، کە خەڵکی گوندێکە لە نزیک پاوە، سەرەتای چیرۆکەکە بۆ سەردەمی مێردمنداڵی و ناکۆکییە خێزانییەکانی دەگەڕێتەوە. پەیوەندیی ئەو لەگەڵ گرووپەکە، نەک لە ڕێگەی نێوەندگرێکی فیزیکییەوە، بەڵکوو لە ناو ئەپلیکەیشنەکانی نامەگۆڕینەوەی وەک ئینستاگرام، واتساپ و تێلێگرام دروست بوو؛ لەلایەن هاوگوندییانێکەوە کە پێشتر خۆیان پەیوەندییان بەم گرووپەوە کردبوو. بە وتەی ئەو، لایەنی بەرامبەر لە تەمەنی ڕاستەقینەی ئاگادار بووە؛ خاڵێک کە ئەگەر ڕاست بێت، بەڕوونی دەریدەخات کە تەمەن، ڕێگر نەبووە لە بەئەندامکردن.
گێڕانەوەی ئەو لە ژیانی ڕۆژانە لە ناو گرووپەکەدا، وێنەیەکە لە سیستەمی سەربازی و مەترسیی بەردەوام: بەیانیان پەروەردەی سیاسی، نیوەڕوان پشووی کورت، ئێواران کۆبوونەوە، و شەوانیش خەوتن لەو چاڵانەی کە بۆ خۆپاراستن لە چاودێریی ئاسمانی لێ دەدران. فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان (درۆنەکان) لە ئاسمان، و ئاژەڵە کێوییەکانی شاخ، دوو هەڕەشەی هەمیشەییی ئێشکگرییە نۆرەیییەکان بوون. ئەو جەخت دەکاتەوە کە لەم ماوەیەدا ئەشکەنجە یان دەستبەسەرکردنی ئەزموون نەکردووە و خواردنیش لە ئاستێکدا بووە کە بە سەختی کەسێکی تێر کردووە؛ وردەکاریگەلێک کە دەریدەخەن ئەم گێڕانەوەیە، وێنەیەکی یەکڕەهەندی لە ئەزموونی خۆی ناخاتە ڕوو و هەر ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ متمانەپێکردنی شایەتحاڵییەکەی.
گرنگترین بەشی ئەم شایەتحاڵییە، پەیوەندیی بە ڕاهێنانی سەربازییەوە هەیە: بە وتەی ئەو، پێوەری وەرگرتن بۆ چەکدارکردن، «توانای جەستەیی» بووە، نەک تەمەن؛ و کەسانی ژێر ١٨ ساڵ، لەوانە خودی خۆی، ڕاهێنانی تەقەکردن، کەمین و دژەکەمینیان پێ دراوە. ئەم خاڵە ڕێک هەمان شتە کە یاسای نێودەوڵەتی بەبێ هیچ هەڵاوێردێک قەدەغەی کردووە. لەسەر بنەمای پڕۆتۆکۆڵی پاشکۆی کۆنڤێنسیۆنی مافەکانی منداڵ سەبارەت بە بەشداریی منداڵان لە ناکۆکییە چەکدارییەکاندا (٢٠٠٠)، گرووپە چەکدارە ناحکومییەکان ــ بەپێچەوانەی هێزە فەرمییەکانی دەوڵەت ــ لەژێر هیچ هەلومەرجێکدا مافی بەئەندامکردن یان بەکارهێنانی کەسانی ژێر ١٨ ساڵیان نییە، تەنانەت ئەگەر ئەو کەسە بە ڕواڵەت بە «ئارەزوومەندانە» پەیوەندیی کردبێت. لەسەر بنەمای پەیڕەوی ناوخۆی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی، ناونووسین یان بەکارهێنانی منداڵانی خوار ١٥ ساڵ لە گرووپە چەکدارەکاندا، تاوانی جەنگ هەژمار دەکرێت.
ئارین لە کۆتاییدا بە ئارەزوومەندانە گرووپەکەی بەجێهێشت. بەڵام گەڕانەوەی ئەو، کۆتاییی چیرۆکەکە نەبوو: خوێندنەکەی بە نیوەچڵی مایەوە، هەوڵدان بۆ دەستپێکردنەوەی کار بێئەنجام بوو و ئەمڕۆ ئەو تەنیا بە کرێکاری لە تەنیشت باوکییەوە ڕۆژگار بەسەر دەبات؛ لە کاتێکدا بە وتەی خۆی، نزیکەی ساڵێکە هەوڵی داوە هەموو شتێک «وەلا بنێت»، لە ترسی ئەوەی نەوەک ڕابردووەکەی دووبارە کێشەی بۆ دروست بکات. بەپێی بنەماکانی پاریس (٢٠٠٧)، هەر کەسێکی ژێر ١٨ ساڵ کە بە هەر شێوەیەک پەیوەست بووبێت بە گرووپێکی چەکدارەوە، لە چوارچێوەی یاسای نێودەوڵەتیدا بە قوربانی دادەنرێت، نەک تاوانبار؛ چوارچێوەیەک کە ڕێک بۆ حاڵەتەکانی وەک چیرۆکەکەی ئارین داڕێژراوە.
ئەم ڕاپۆرتە لەسەر بنەمای دەقی گفتوگۆیەکی تەلەفۆنی ئامادە کراوە کە بەتەواوی تۆمار کراوە و بەبەڵگە کراوە و کۆپییە تەواوەکەی لای دامەزراوەی دیمانەکار پارێزراوە. فایلی دەنگیی تەواوی ئەم گفتوگۆیە لە ئەرشیڤی چاودێریی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران (IKHRW) دەپارێزرێت و لە کاتی پێویستدا، بە پاراستنی نهێنیی ناسنامەی کەسەکان و تەنیا لەسەر بنەمای داواکاریی فەرمی، دەتوانرێت بخرێتە بەردەستی توێژەران، یاساناسان، بەڵگەنامەکاران و چالاکوانانی مافی مرۆڤ.
