7 Mart 2026 akşamı saat 21:00 ile 22:00 sularında, Nekede Kaymakamlığı ve yerel kaynakların resmi raporlarına göre; Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail güçlerine atfedilen bir saldırı, Heydarabad Kavşağı bölgesindeki (Batı Azerbaycan Eyaleti) bir nişasta fabrikasına gerçekleştirilmiştir. Bu saldırı sivil bir sanayi tesisini hedef almış, can kayıplarına ve üretim altyapısında geniş çaplı hasara yol açmıştır.
Yerel kaynaklar ve yardım ekiplerinden alınan son verilere göre, saldırı sonucunda şu ana kadar 10 kişi hayatını kaybetmiş, 1 kişi kaybolmuş ve 17 kişi yaralanmıştır. Kurbanların büyük çoğunluğu Nekede nişasta fabrikası çalışanları olup, kurbanlardan biri de fabrikanın karşısındaki akaryakıt istasyonunda bulunmaktaydı.
Hayatını Kaybedenlerin İsimleri:
Aziz Abbaszade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası) – Şu ana kadar kayıp
Vahid Talebi – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Tohid Bayramzade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Amir-Hossein Hassanzade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Asghar Khodayari – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Hossein Mohammadi – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Ali-Akbar Oroujzade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Mehdi Gholizade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Mohammad Alizade – Nekede sakini (Nişasta Fabrikası)
Ali Najafi – Urmiye sakini (Fabrikanın karşısındaki akaryakıt istasyonu)
Hedef alınan yerin sivil niteliği ve olay anında sivil çalışanların ve vatandaşların mevcudiyeti göz önüne alındığında, bu olay uluslararası kamu hukuku ve uluslararası insancıl hukuk açısından ciddi önem arz etmektedir.
Hukuki Analiz: Kuvvet Kullanma Yasağı
BM Şartı’nın 2. maddesinin 4. fıkrasına göre, devletlerin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı kuvvet kullanılması yasaktır. Bu kuralın tek açık istisnası, Şart’ın 51. maddesinde öngörülen ve devletlerin silahlı bir saldırı durumunda geçici olarak “meşru müdafaa” hakkını kullanmalarına izin veren hükümdür. Bu olayla ilgili olarak, meşru müdafaa çerçevesinde böyle bir askeri eylemi haklı çıkaracak net bir hukuki dayanak henüz açıklanmamıştır.
Uluslararası İnsancıl Hukuk İhlali
Uluslararası insancıl hukuk kuralları, özellikle Ayrım Gözetme (Distinction) ve Orantılılık (Proportionality) temel ilkeleri, devletleri askeri hedefler ile siviller arasında ayrım yapmaya zorunlu kılar. 1977 Cenevre Sözleşmeleri 1. Ek Protokolü’nün 48. maddesi uyarınca, askeri operasyonlar sadece askeri hedeflere yönelik olmalıdır. Nişasta fabrikası gibi sivil bir sanayi biriminin hedef alınması ve sivil kayıplara yol açılması, bu kuralların ciddi bir ihlali olarak değerlendirilebilir.
Ayrıca, Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu (ILC, 2001) taslak maddelerine göre, bir devletin uluslararası yükümlülüklerini ihlal eden her türlü fiili uluslararası sorumluluk doğurur ve mağdur devlet hesap verebilirlik ile tazminat talep edebilir.
Uluslararası Takip Mekanizmaları
Bu tür olayların takibi için uluslararası düzeyde şu yollar mevcuttur:
Olayın resmi olarak BM Genel Sekreteri nezdinde bildirilmesi ve kaydedilmesi.
Konunun BM Şartı’nın 35. maddesi uyarınca BM Güvenlik Konseyi gündemine taşınması.
Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) nezdinde uluslararası sorumluluğun takip edilmesi.
Sonuç olarak, Nekede Heydarabad nişasta fabrikasına yönelik saldırı; kuvvet kullanma yasağı, sivillerin korunması ve devletlerin uluslararası sorumluluğu çerçevesinde incelenmesi gereken bir konu olup uluslararası düzeyde titiz bir hukuki araştırma gerektirmektedir.
