ڕاپۆرت

سەقز لە ژێر ئاگردا؛ زیانە گەیشتووەکان بە هاوڵاتیانی سڤیل لە سەقز

لە دوای ڕووداوەکانی ئەم دواییە و هێرشە سەربازییەکانی منسوب بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، شاری سەقز شاهیدی زیانێکی بەربڵاو بووە لە ماڵ و موڵک و ژێرخانە سڤیلەکاندا. ڕاپۆرتی بەرپرسانی ناوخۆیی ئاماژە بەوە دەکەن کە بە گشتی ٤١٠ یەکەی نیشتەجێبوون و بازرگانی، لەگەڵ ژمارەیەک فەرمانگەی حکومی، دوو قوتابخانە، چەندین ئۆتۆمبێل و هەروەها یەکەکانی نیشتەجێبوون لە ناوچەی قەشڵاقی پرد، تووشی زیانی بچووک تا گەورە بوون.

پۆلێنکردنی زیانە گەیشتووەکان لە سەقز:

  • یەکەکانی نیشتەجێبوون: ٣٢٠ یەکەی نیشتەجێبوونی هاوڵاتیان زیانیان پێگەیشتووە.

  • یەکەکانی بازرگانی: ٩٠ یەکەی بازرگانی زیانیان بەرکەوتووە.

  • ژێرخانە گشتییەکان: هەندێک فەرمانگەی حکومی و دوو قوتابخانە وەک ناوەندی پەروەردەیی سڤیل، کراونەتە ئامانج و زیانیان پێگەیشتووە.

  • داراییە کەسییەکان: چەندین ئۆتۆمبێل و ژمارەیەک یەکەی نیشتەجێبوون لە ناوچەی قەشڵاقی پردیش زیانیان پێگەیشتووە.

بنەما یاساییەکان و بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی:

یاسای نێودەوڵەتیی مرۆیی (IHL)، چوارچێوەیەکی پابەندکەر بۆ ڕەفتاری لایەنەکان لە ململانێ چەکدارییەکاندا دابین دەکات. بنەما سەرەکییەکانی حاکم بەسەر ئەم بابەتەدا بریتین لە:

  • بنەمای جیاکاری (Distinction): بەپێی ماددەی ٤٨ی پڕۆتۆکۆڵی یەکەمی پاشکۆی ١٩٧٧، لایەنەکانی ململانێ پابەندن کە هەمیشە جیاوازی لە نێوان دانیشتوانی سڤیل و شەڕکەرەکاندا بکەن.

  • قەدەغەکردنی هێرش بۆ سەر ئامانجە سڤیلەکان: ماددەی ٥٢ بڕگەی ١ی پڕۆتۆکۆڵی یەکەمی پاشکۆ بە ڕاشکاوی ڕایدەگەیەنێت: “ماڵ و موڵکی سڤیل نابێت ببنە بابەتی هێرش یان کردەوەی تۆڵەسەندنەوە.”

  • پاراستنی تایبەتی ناوەندەکانی پەروەردە: قوتابخانەکان لەو دامەزراوە سڤیلانەن کە پاراستنێکی تایبەتیان هەیە. بە ئامانجگرتنیان بەبێ پێویستیی سەربازی، وەک پێشێلکردنی ڕێساکانی ململانێ هەژمار دەکرێت.

  • بنەمای گونجاوبوون (Proportionality): بەپێی ماددەی ٥١ بڕگەی ٥ (ب)ی پڕۆتۆکۆڵی یەکەمی پاشکۆ، ئەو هێرشانەی کە زیانی لاوەکیی سڤیل لە ئاستێکی زۆر زیاتر لە سوودی سەربازی دروست دەکەن، قەدەغەن.

ئەنجامی یاسایی

زیانە بەربڵاوە گەیشتووەکان بە یەکەکانی نیشتەجێبوون، بازرگانی و ناوەندەکانی پەروەردە لە سەقز، لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتیی مرۆییەوە دەکرێت وەک پێشێلکردنی بنەما بنەڕەتییەکانی جیاکاری و قەدەغەکردنی هێرش بۆ سەر ئامانجە سڤیلەکان هەژمار بکرێت. لێکۆڵینەوەی وردی ئەم دۆسیەیە بۆ سەلماندنی بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتیی دەوڵەتە ئەنجامدەرەکان بەرامبەر بە قەرەبووکردنەوەی زیانی هاوڵاتیانی سەقزی، زۆر پێویستە.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button