سامان حەمیدنوژاد لە یەکێک لە گوندەکانی دەوروبەری یەکێک لە شارە سنوورییەکانی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا دەژی. ئەو لە هەمان گوند لەدایک بووە و تەمەنی منداڵی و گەنجیی خۆی لە گوند بەسەر بردووە. سامان لەهجەیەکی قورس هەیە و بەپێی ڕوونکردنەوەی خۆی، تەنها پێنج پۆلی خوێندووە و خوێندنەکەی لە هەمان قۆناغدا وەستاوە. گێڕانەوەی ئەو لە تەمەنی گەنجی و ئەزموونی بەشداریی کورتخایەنی لە نێوان هێزەکانی پژاک، گێڕانەوەی سەرمای توند، تەنیایی، ترس، بێبەشی و هەوڵدان بۆ گەڕانەوە بۆ لای خێزانەکەیە.
زستانی ساڵی ۱۳۹۴ی هەتاوی بوو و هەموو شوێنێک بەفری گرتبوو. سامان حەمیدنوژاد زیاتر لە حەڤدە ساڵی نەبوو. تازە فیسبوکی دابەزاندبوو و شەوان لە گرووپە کوردییەکاندا دەگەڕا. لەوێ بوو پەیامێکی پێگەیشت. کەسێک بەردەوام پەیوەندیی پێوە دەگرت، هەموو ڕۆژێک قسەی لەگەڵ دەکرد و لێی دەخواست بچێتە ئەوێ. سامان لەو کاتەدا هیچ زانیارییەکی لەبارەی پژاک نەبوو و نەیدەزانی ڕووبەڕووی چ جۆرە بارودۆخێک دەبێتەوە. هیچ وێنەیەکی لە شاخ، ئەشکەوت، ژوورە ژێرزەمینییەکان یان شێوازی ژیان لەوێ نەبوو. پێی وابوو چوون، نزیکەی هەمان ئاساناییی گەڕانەوەیە.
خۆی گەیاندە بانه؛ یەکێک لە شارە سنوورییەکانی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا. کەسێک بەدوایدا هات، سواریکرد و لە ڕێگایەکی قاچاخەوە لە سنووری دەرکرد. لەو بەری سنوورەوە، چیتر ڕێگایەک نەبوو؛ تەنها بەفر و شاخ و سەرمای توند بوون.
بەگوێرەی گوتەی سامان، ئەویان برد بۆ ئەشکەوتێک لە دڵی شاخدا. ژوورێکی ژێرزەمینی و شێدار بوو کە بەشێک لە دیوارەکانی سیمانی بوون و بەشێکی دیکەشی بە نایلۆن داپۆشرابوو. نزیکەی دوو تا سێ مەتر بەفر لەسەر زەوی کەوتبوو و هیچ بخارییەک بۆ گەرمبوونەوە نەبوو. نە تەلەفزیۆن هەبوو، نە تەلەفۆن و نە هیچ ئامرازێک بۆ پەیوەندی لەگەڵ جیهانی دەرەوە. پەتۆیەکیان پێدا و شتێکیان بۆ دانانی ژێر سەری دابوو و پێیان گوت لەوێ، لەسەر زەوییە تەختەکە، بخەوێت.
بڕیار بوو دوای سێ یان چوار مانگ، دوای کۆتایی وەرزی بەفر، ڕاهێنانەکان دەست پێ بکەن؛ بەڵام سامان پێش ئەوەی هیچ ڕاهێنانێک دەست پێ بکات، تێگەیشت کە ناتوانێت لەو بارودۆخەدا بمێنێتەوە.
دەڵێت لەو ژوورەدا چەند کوڕێکی دیکەش هەبوون کە هەموویان نزیکەی هەمان تەمەنی خۆی بوون؛ پازدە و شانزە ساڵە. بەگوێرەی گوتەی ئەو، ڕێگەیان پێ نەدەدرا لەگەڵ یەکتر قسە بکەن. سامان دەڵێت لەو سێزدە یان چواردە ڕۆژەی کە لەو شوێنە بوو، شەش یان حەوت جار چووە لای بەرپرسان و گوتوویەتی دەمەوێت بگەڕێمەوە و خێزانەکەم نازانن لە کوێم. هەر جارێک وەڵامێکی توندتر وەریگرتووە.
بەگوێرەی گوتەی سامان، یەکێک لە فەرماندەکان لە وەڵامی داواکارییە دووبارەکانی ئەو گوتبووی: «پێت وابوو هاتوویت بۆ دووکان کڕین بکەیت کە ئێستا دەتەوێت بگەڕێیتەوە؟ بەو ئاسانییە ڕێگەت پێ نادەین بچیت.»
سامان دەڵێت لە ئێران گەورە بووبوو و تا ئەو کاتە هیچ کێشە و سەختییەکی لەم جۆرەی ئەزموون نەکردبوو. دڵتەنگی بۆ خێزانەکەی فشارێکی زۆری لەسەر دادەنابوو و خۆی گەیشتبووە ئەو ئەنجامەی کە کەسێک کە خێزانی هەیە، ناتوانێت بە ئاسانی بەرگەی ئەو بارودۆخە بگرێت.
ئەو ئەزموونی ئەو ڕۆژانەی زیاتر لە سەرمای توند وەسف دەکات و باسی «ئازار و ڕەنجی بێکۆتایی» لە نێوان هێزەکانی پژاک دەکات. بەگوێرەی گوتەی ئەو، «گرووپە چەکدارەکان هەر ئەوەن؛ ئازار و بێچارەیی.»
سامان هەروەها دەڵێت لەو شوێنەدا منداڵ و گەنجی زۆر هەبوون؛ لەوانە کچ و کوڕانی دوازدە، سێزدە و چواردە ساڵە کە بەگوێرەی گوتەی ئەو، چەکداریش بوون. هەروەها باسی ژمارەیەک گەنجی شانزە و حەڤدە ساڵە لە نێوان کوردەکانی تورکیە دەکات و دەڵێت ئەوانیش تەمەنیان زۆر کەم بوو و لە هەمان بارودۆخدا دەژیان.
بەگوێرەی گوتەی سامان، خواردن و ئیمکاناتی گونجاو بوونی نەبوو. ئەو کە لە تەمەنی گەنجی و پێش ئەم ڕووداوە لە ڕووداوێکی هاتووچۆدا سپڵینی خۆی لەدەست دابوو، دەڵێت هەستی دەکرد جەستەی ناتوانێت بەرگەی ئەو بارودۆخە بگرێت و باوەڕی وابوو ئەگەر لەوێ بمێنێتەوە، ڕەنگە بە زیندوویی نەماوێت: «بێگومان ئەگەر بمابامەوە، بە زیندوویی نەدەمایەوە.»
ئەو بە ئاماژە بە قسەکان لەبارەی ئیمکاناتی بەردەست لەم گرووپانەدا، دەڵێت هەرکات کەسێک باسی ئیمکاناتی هەبوو دەکرد، ئەوەی بۆی پێکەنیناوی بوو و دەیگوت: «لێرە تەنانەت بخاریش نەبوو.»
سامان لە گێڕانەوەکەیدا چەندین جار جەخت دەکاتەوە کە ئەزموونەکەی هیچ هاوشێوەیەکی لەگەڵ سەربازی نەبوو. دەڵێت: «من پێم وابوو وەک سەربازییە، بەڵام سەربازی کوێ، ئەوێ کوێ؟»
بەگوێرەی گوتەی ئەو، لە سەربازیدا کەسەکە خێزانی هەیە، دایک و باوکی دەتوانن بیبینن، سەرباز مۆڵەتی هەیە، ئەگەری پەیوەندی بە خێزانەکەیەوە هەیە، جلوبەرگی دیاریکراوی هەیە، خواردن دەخوات و شوێنی خزمەتەکەشی ئیمکاناتی سەرەتایی وەک بخاری هەیە. بەڵام ئەو بارودۆخەی کە لە نێوان هێزەکانی پژاک ئەزموونی کردبوو، بە تەواوی جیاواز دەزانی.
سامان هەروەها لە جریانى گفتوگۆکەدا هەوڵ دەدات جەخت لەسەر ئەو بابەتە بکاتەوە کە بە باوەڕی ئەو، لەنێوان پژاک و پ‌ک‌ک جیاوازییەکی بنەڕەتی نییە و ئەم گرووپانە لە چوارچێوەیەکی پەیوەندیدار بە یەکتر ڕوون دەکاتەوە. ئەو بارودۆخی ئەوێش بە بارودۆخێکی تەواو سەربازی و جەنگی وەسف دەکات و دەڵێت هێزەکان لە شەڕ لەگەڵ لایەنە جیاوازەکاندا بەشدار بوون و باسی شەڕ لەگەڵ ئێران، عێراق، تورکیە و سوریە دەکات.
دەڵێت ئەوێ «بە هیچ شێوەیەک وەک سەربازی نەبوو» و ئەوەی ئەزموونی کردبوو، ژیان لە ناو جەنگ بوو؛ شوێنێک کە بە وتەی خۆی، «دوژمن، مرۆڤ بوو و لەگەڵ مرۆڤەکان دوژمن بوون.»
ڕۆژێک کە بێقەراریی سامان زۆر بوو، بەرپرسان وێنەیان لێگرت و ژمارەی تەلەفۆنی خێزانەکەیان لێ خواست. وێنەکەی بۆ خێزانەکەی نارد. سامان نازانێت ئامانجی تەواوی ئەوان لەم کارە چی بووە؛ ڕەنگە بۆ ئەوە بووبێت ئارام ببێتەوە و ڕەنگە بۆ ئەوەی خێزانەکەی بزانن هێشتا لەوێیە. بەڵام ئەم هەنگاوەش نەیتوانی ئەو لە بڕیارەکەی بۆ گەڕانەوە پاشگەز بکاتەوە.
سامان ئەوەندە پێداگری کرد و بەگوێرەی گوتەی خۆی، ئەوەندە بۆ گەڕانەوە بێتاب و ناڕەزایی دەربڕی کە لە کۆتاییدا ڕۆژێک پێیان گوت دەتوانێت بڕوات. بەڵام لە هەمان کاتدا ئاگاداریان کردەوە کە هەر ڕووداوێک لە ڕێگادا بۆی ڕووبدات، بەرپرسیارێتییەکەی لەسەر خۆیەتی و ئەوان هیچ بەرپرسیارێتییەکیان بەرامبەر بەو نییە.
سامان دەڵێت بیستبووی ڕەنگە لە کاتی هەڵاتندا لە پشتەوەی لێ تیر بپەڕێنن. بۆیە هەر کە لەو شوێنە دوور کەوتەوە، دەستی بە ڕاکردن لە نێوان بەفرەکان کرد. نزیکەی پێنج یان شەش کاتژمێر ڕایکرد و لە هەموو ئەو ماوەیەدا، بەبێ ئەوەی سەیری پشتەوەی خۆی بکات، بە جوڵەکەی بەردەوام بوو.
لە تاریکیی شەودا لە کۆتاییدا گەیشتە گوندێک. دەرگای چەند ماڵێکی لێدا تا پیرەمێردێک دەرگاکەی کردەوە. ئەو شەوە لە ماڵی پیرەمێردەکە مایەوە و بەیانی، پیرەمێردەکە ئەوی دا بە دەستی هێزەکانی ئاسایش، پۆلیسی هەرێمی کوردستانی عێراق.
دوای گەڕانەوە بۆ ئێران، بۆ سامان بەهۆی دەرچوونی نایاسایی لە وڵات پەروەندەیەک کرایەوە، چونکە بە قاچاخ لە سنوور دەرچووبوو. بەڵام بەگوێرەی گوتەی خۆی، دادوەر دوای پشکنینی پەروەندەکە و ئاگاداربوون لەوەی کە لە کاتی دەرچوون لە وڵات تەمەنی لە ژێر تەمەن بووە، بێتاوانی دەربڕی.
سامان لە بەشێک لە گفتوگۆکەدا لەبارەی خێزانەکەی دەڵێت ناوی باوکی «سفر»ە. ئەو ئێستا لە کۆمپانیایەکی ئاسن کار دەکات. پێشتر دامەداری کردووە و هێشتاش ئاژەڵدارییەکی بچووکی هەیە. بە تازەیی عەقدی کردووە و هێشتا بۆنەی هاوسەرگیرییەکەی نەبەستراوە.
ئەو ژیانی ئێستای خۆی بە ئەزموونەکەی لە شاخستان بەراورد دەکات و دەڵێت ئێستا لە ئێران کار و پیشەی هەیە و دەتوانێت بۆ ژیانی داهاتووی خۆی پلان دابنێت. لە دیدی ئەوەوە، تەنانەت سەربازی لە ئێران، لەگەڵ هەموو سەختییەکانی، بارودۆخێکی بە تەواوی جیاوازە؛ سەرباز دوو ساڵ خزمەت دەکات، مۆڵەتی هەیە، ئەگەری پەیوەندی بە خێزانەکەی هەیە، مووچە وەردەگرێت و خێزان و کۆمەڵگەش لە بارودۆخی ئەو ئاگادارن.
سامان لە بەرامبەردا، ئەو بارودۆخەی کە لە نێوان هێزەکانی پژاک ئەزموونی کردبوو، بە ژیان لە ژینگەیەکی دوور لە خێزان، لە وڵاتێکی دیکە، بەبێ پەیوەندی لەگەڵ جیهانی دەرەوە، بەبێ مووچە و لە سەرمای شاخستان وەسف دەکات.
دەڵێت: «ئێمە بەم شێوەیە گەورە نەکراوین.»
ئەم ڕستەیە لە گێڕانەوەی ساماندا پوختەی ئەزموونی چواردە ڕۆژەکەی لەو شوێنەیە؛ گەنجێک کە بە خەیاڵی چوون و گەڕانەوە بە ڕێوە کەوتبوو، بەڵام دوای گەیشتن، ڕووبەڕووی بارودۆخێک بووەوە کە لە دیدی خۆی هیچ هاوشێوەیەکی لەگەڵ ئەوەی چاوەڕێی دەکرد نەبوو. بۆ گەڕانەوە چەندین جار داوای کرد، ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوە بووەوە و لە کۆتاییدا دوای ڕازیبوون بە دەرچوون، لە نێوان بەفر و بە ترسی بەدواداچوون و تیرپەڕاندن لە پشتەوە، چەندین کاتژمێر ڕایکرد تا خۆی بگەیەنێتە گوندێک.
گێڕانەوەی سامان، لە دیدی ئەوەوە، ئەزموونی ئازار، بێبەشی، تەنیایی و بێچارەیی لە نێوان گرووپێکی چەکدارە؛ ئەزموونێک کە بەگوێرەی گوتەی خۆی، لەگەڵ تێڕوانینی سەرەتاییی ئەو بۆ «سەربازی» جیاوازییەکی بنەڕەتی هەبوو.
فایلی دەنگی ئەم گفتوگۆیە لە ئەرشیفی چاودێری مافی مرۆڤی کوردستان – ئێران هەیە و بە پاراستنی نهێنییەت، دەتوانێت بە پێشکەشکردنی داواکارییەکی فەرمی، لەبەردەستی توێژەران، لێکۆڵەران، خوێندکاران، چالاکانی مافی مرۆڤ و بەڵگەنامەسازان دابنرێت.
