گیلان‌غەرب ــ کاوە شەهبازی، تەمەن ٢٣ ساڵ و دانیشتووی یەکێک لە گوندەکانی دەوروبەری گیلان‌غەرب، دەڵێت کاتێک هێشتا گەنجێکی کەم‌تەمەن بوو، لە ڕێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرامەوە لەگەڵ کەسانێک ئاشنا بوو کە هانیان دا بۆ پەیوەستبوون بە کۆمەڵە. بەگوێرەی گوتەی ئەو، بەڵێنی وەرگرتنی پارە، ماڵ، ئۆتۆمبێل و کار، لەگەڵ ئەو ناکۆکییەی کە لەو کاتەدا لەگەڵ خێزانەکەی هەیبوو، لەو هۆکارانە بوون کە بڕیاری چوونی بۆ ئەو گرووپەی یەکلا کردەوە.
کۆمەڵە ناوێکە کە بۆ چەند ڕەوتی سیاسی و چەکداری کورد بەکارهاتووە. هەندێک لەو ڕەوتانە لە چەند دەیەی ڕابردووەوە چالاکی سیاسی و چەکدارییان هەبووە و لە ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤیشدا ئاماژە بە مێژووی چالاکی چەکداری هەندێک لەوان کراوە. لەگەڵ ئەوەشدا، لە نێوان لق و ڕێکخراوە جیاوازەکان کە ناوی کۆمەڵەیان بەکارهێناوە جیاوازی هەیە و پەیوەستکردنی ڕاپۆرت یان تۆمەتێک بە لقێکی دیاریکراو، پێویستی بە پشکنینی سەربەخۆ هەیە.
ڕاپۆرتەری «چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران» بۆ ئەنجامدانی ئەم گفتوگۆیە سەردانی گوندی شوێنی نیشتەجێبوونی کاوەی لە دەوروبەری گیلان‌غەرب کردووە؛ گوندێکی خۆش‌هەوا کە کاوە ئێستا لەوێ بە ئاژەڵدارییەوە خەریکە. ئەو لە ژیانی ئێستای خۆی ڕازییە و دەڵێت ئەو ژیانە سادەیەی کە ئێستا هەیەتی، لەگەڵ ئاژەڵەکانی و لە ژینگەیەکدا کە ئازادیی هاتوچۆ و پەیوەندی بە خێزانەکەی هەیە، بۆی زۆر بە نرخترە لەو بارودۆخەی کە لە ماوەی کورتەی بوونی لە کۆمەڵەدا ئەزموونی کردووە.
کاوە دەڵێت نزیکەی پێنج یان شەش ساڵ لەمەوبەر، کاتێک هێشتا تەمەنی لە ١٧ ساڵ کەمتر بوو و تەنها تا پۆلی پێنجەم خوێندبووی، لە ڕێگەی مۆبایل و تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرامەوە لەگەڵ کەسانێک ئاشنا بوو کە بانگهێشتیان کرد بۆ پەیوەستبوون بە کۆمەڵە. بەگوێرەی گوتەی ئەو، ئەو کەسانە بەڵێنیان دابوو کە ئەگەر پەیوەست ببێت، ئۆتۆمبێل، ماڵ، پارە و کارێکی بۆ دابین دەکەن و بارودۆخێکی گونجاوی ژیانی دەبێت. لە هەمان کاتدا، کاوە لەگەڵ خێزانەکەی تووشی ناکۆکی بووبوو و ئەو بابەتەش کاریگەری لەسەر بڕیاری چوونی دانابوو.
دەڵێت: «من زۆر منداڵ بووم و تێگەیشتنێکی دروستم لە بارودۆخەکە نەبوو. لە ڕێگەی مۆبایل و ئینستاگرامەوە لەگەڵ کەسانێک ئاشنا بووم کە پێیان وتم وەرە و بچۆ ناو کۆمەڵە. پێیان وتم ئۆتۆمبێلت دەدەین، ماڵت دەدەین و پارەت دەدەین. پێیان وتم لەوێ سەرکەوتوو دەبیت و کارێکت بۆ دابین دەکەین. لەلایەکی دیکەشەوە، لەگەڵ خێزانەکەم شەڕم کردبوو و هەر ئەمەش وای کرد بڕیارم بۆ چوونەکە جدی ببێت.»
بەگوێرەی گوتەی کاوە، ماوەی بوونی لە شوێنی جێگیری هێزەکانی کۆمەڵە زۆر کورت بوو و بە گشتی نزیکەی دوازدە ڕۆژ خایاند. ئەو دەڵێت دوای گەیشتن، بارودۆخێکی بینی کە زۆر لەو وێنە و بەڵێنانە جیاواز بوو کە پێش چوون بۆی دروست کرابوو.
دەڵێت: «کاتێک گەیشتم، بینیم لە ناوچەیەکی دوورەپەرێز و دوورەدەستین. من خۆم لە گوند دەژیم و گوندەکەمانیش لە شار دوورە، بەڵام ماڵەکەمان ئاو، کارەبا، گاز و حەمامی هەیە. لەوێ نزیکەی هیچ شتێک نەبوو. تەنانەت ئاوی پاکیشمان بۆ خواردن نەبوو.»
کاوە دەڵێت یەکەم داواکاریی ئەو دوای گەیشتن، پەیوەندیکردن بە خێزانەکەی بوو، بەڵام ئەم داواکارییە ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوە بووەتەوە. دەگێڕێتەوە: «هەر کە گەیشتم وتم دەمهەوێت لەگەڵ خێزانەکەم قسە بکەم. ڕێگایان پێ نەدام. دووبارە پێداگریم کرد، بەڵام دیسان ڕێگایان پێ نەدام. پاشان دەستیان کرد بە لێدانم. وتم بە هیچ شێوەیەک لێرە نامێنمەوە و دەمهەوێت بگەڕێمەوە لای خێزانەکەم.»
ئەو دەڵێت لە ڕۆژانی دواتریش چەندین جار داوای گەڕانەوەی دووبارە کردووەتەوە، بەڵام ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوە و توندوتیژی بووەتەوە: «نزیکەی دە، دوازدە ڕۆژ لە ژوورێکدا ڕایانگرتین. من هەموو ڕۆژێک دەوتم دەمهەوێت بگەڕێمەوە لای خێزانەکەم، بەڵام قبوڵیان نەدەکرد. بۆ ئەم بابەتە دەستیان کرد بە لێدانم و تا ئەوەی توانیان لێیاندام.»
بەگوێرەی گوتەی کاوە، پەیوەندیی ئەو لەگەڵ کەسانی دەرەوەی شوێنی نیشتەجێبوونیش زۆر سنووردار بووە. «ڕێگایان نەدەدام کە کەسێک ببینم. تەنها دوو سێ کەسم دەبینی. بەکردەوە هەستم دەکرد زیندانی کراوم. من بە هیچ شێوەیەک تێنەدەگەیشتم بۆچی زیندانی کراوم. خۆم ڕۆیشتبووم کە ببمە ئەندامی ئەوان، بەڵام دوای ئەوەی گەیشتم، بارودۆخەکە وای لێهات هەستم کرد زیندانی کراوم و ڕێگام پێ نەدراوە پەیوەندی بە خێزانەکەمەوە بکەم یان بگەڕێمەوە.»
کاوە هەروەها لە بارودۆخی تەندروستی و پاکوخاوێنی شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی ڕەخنە دەگرێت و دەڵێت لە تەواوی ئەو ماوەیەی لەوێ بووە، نەیتوانیوە حەمام بکات. دەڵێت: «لە تەواوی ئەو دوازدە، سێزدە ڕۆژەدا تەنانەت یەک جارێکیش نەمتوانی حەمام بکەم. بە تەواوی حەمامێک نەبوو کە بتوانم بەکاریبهێنم. لە ڕووی پاکوخاوێنییەوە بارودۆخەکە زۆر خراپ بوو.»
بەشێکی دیکەی گێڕانەوەی کاوە پەیوەندیدارە بەو کەسانەی کە بەگوێرەی گوتەی ئەو، لە کاتی بوونی لە شوێنی جێگیری گرووپەکەدا تەمەنیان کەم بووە. ئەو دەڵێت گەنجانی بینیوە کە تەمەنیان نزیکەی ١٤ تا ١٦ ساڵ بووە و چەکداری بوون. بەگوێرەی گوتەی ئەو، کچان و ژنانیش لەو شوێنە ئامادە بوون و لە نێوانیاندا کەسانی کەم‌تەمەنیش هەبوون.
کاوە هەروەها دەڵێت یەکێک لەو کەسانەی کە ئەوی لێداوە، گەنجێکی کەم‌تەمەن بووە کە بەگوێرەی گوتەی ئەو تەمەنی نزیکەی ١٣ تا ١٥ ساڵ بووە. دەگێڕێتەوە: «یەکێک لەو کەسانەی منی لێدا، خۆیشی زۆر کەم‌تەمەن بوو. پێموایە نزیکەی ١٣، ١٤ یان ڕەنگە ١٥ ساڵی هەبووبێت. چەکی هەبوو و بە کۆڵەکەی چەکەکە منی لێدا. دوو سێ کەسی دیکەش لەگەڵی بوون و منیان لێدا.»
بابەتی ئامادەبوون و بەکارهێنانی کەسانی خوار ١٨ ساڵ لە هەندێک گرووپی چەکداری کورد، پێشتر لە ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤدا چەندین جار باس کراوە.
کاوە دەڵێت ئەزموونی کورتەی بوونی لە کۆمەڵەدا هێشتا کاریگەری لەسەر ژیانی کۆمەڵایەتی و پیشەیی ئەو هەیە. دەڵێت: «من بەڕاستی سکاڵام لە کۆمەڵە هەیە و بەدوای ئەوەدام بە شێوەیەک لێیان سکاڵا بکەم، بەڵام نازانم ڕێگاکەی لە کوێیە و چۆن دەبێت سکاڵا بکەم. نازانم سکاڵاکەم هەر کاریگەری هەیە یان نا، بەڵام من لێیان سکاڵام هەیە.»
بەگوێرەی گوتەی ئەو، مێژووی ئەو بوونی کورتە وای کردووە کە لە کاتی گەڕان بەدوای کارداش ڕووبەڕووی بێ‌متمانەیی ببێتەوە: «هەر شوێنێک دەچم بەدوای کاردا، کاتێک لە ڕابردووم تێدەگەن و دەزانن لەگەڵ گرووپێکی چەکداری کورد هاوکاری‌م کردووە، متمانەیان پێم نییە. هیچ کۆمپانیا یان کارگەیەک متمانەم پێ ناکات و دەڵێن تۆ پێشتر لەگەڵ ئەم گرووپە تیرۆریستییانە هاوکاری‌ت کردووە.»
ئەو دەڵێت لە ناوچەکەیاندا، بێ هیچ جیاوازییەک، هەموو ئەم گرووپانە بە داعش بەراورد دەکرێن و هەمیشە لەمە خەجاڵەتی دەکێشێت کە، تەنانەت بۆ ماوەیەکی کورتیش، لە نێوانیاندا بووە. دەڵێت بە باشی دەزانێت خەڵکی ناوچەکە چ نێوانینێکیان بەرامبەر ئەم گرووپە هەیە. کاوە هەروەها لە بەرپرسان ڕەخنە دەگرێت کە بۆچی لە گوندەکان، یان گوندەکانی وەک گوندی ئەوان، لەبارەی ئەم گرووپانەوە قسە ناکرێت، تاکو گەنجانی وەک ئەو فریونەخۆن و دوای ئەوە بەو شێوەیە لە نێوان هاوگوندییەکان، خەڵک، هاوڕێ و خزمەکانیاندا سەرخورده نەبن.
ئەو دەڵێت دەزانێت بووەتە هۆی ئەوەی ئابڕووی باوکی بچێت و ئەم بابەتە زۆر ئازاری دەدات.
کاوە دەڵێت بە باوەڕی خۆی، فریوی ئەو بەڵێنانەی خواردووە کە پێش چوون پێی درابوون و هەر ئەم بابەتەش وای کردووە کە ئێستا داوای بەدواداچوونی یاسایی بۆ ئەم بابەتە بکات. دەڵێت: «ئەوان ژیانی منیان تێکدا. منیان لێدا و وایان لێکردم فریو بخۆم و بە شێوەیەکی نایاسایی لە وڵات دەرچم. دەمهەوێت بۆ هەر ئەم بابەتە بە جدی لێیان سکاڵا بکەم.»
لە درێژەدا جەخت دەکاتەوە کە تەنانەت ئەگەر بەڵێنەکانی پێدرابوون جێبەجێش بکران، ئازادی بۆی گرنگتر بوو: «تەنانەت ئەگەر وا دابنێین هەموو ئەو بەڵێنانەی کە دابوویان بە من جێبەجێیان کردبا؛ ئەگەر ئۆتۆمبێلیان دابا، ماڵیان دابا، پارەیان دابا و کاریان دابا، کاتێک ئازادیی مرۆڤی لێ دەسەنن، هیچ کامیان سوودی نییە.»
کاوە ئێستا لە ئێران دەژی و بە ئاژەڵدارییەوە خەریکە. دەڵێت: «ئێستا مەڕم هەیە و ئاژەڵداری دەکەم. مەڕەکانم دەبەم بۆ سەوزایی. بەڕاستی ئازادم و چێژ لە ژیانم وەردەگرم.» جەخت دەکاتەوە کە هیچ شوێنێک بۆی جێگای ئێران ناگرێتەوە و دەڵێت: «ئەو کاتە هیچ ئازادییەک نەبوو. من تەنها دوازدە، سێزدە ڕۆژ لەوێ بووم، بەڵام ڕێگام پێ نەدەدرا بە ئازادی لەگەڵ کەسێک پەیوەندی بکەم. ئێستا ژیانێکی سادەم هەیە، بەڵام لێرە ئازادم.»
ئەوەی لەم ڕاپۆرتەدا هاتووە، گێڕانەوەی ڕاستەوخۆی کاوە شەهبازییە لە ئەزموونی کەسی خۆی. وتەکانی ئەو سەبارەت بە بەڵێنە دراوەکان، سنووردارکردنی پەیوەندی لەگەڵ خێزان، لێدان، بارودۆخی شوێنی نیشتەجێبوون و ئامادەبوونی کەسانی کەم‌تەمەن، لەسەر بنەمای شایەتیی کەسیی ئەو تۆمار کراون.
ئەم چاوپێکەوتنە لەلایەن ڕاپۆرتەری «چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران» بە شێوەی ڕووبەڕوو لە گوندی شوێنی نیشتەجێبوونی کاوە شەهبازی لە دەوروبەری گیلان‌غەرب ئەنجام دراوە و تۆمار کراوە. فایلی دەنگی ئەم گفتوگۆیە لە ئەرشیفی «چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران»دا هەیە و لە کاتی پێویست، بۆ توێژەران، یاسادانان، چالاکانی مافی مرۆڤ و بەڵگەنامەسازان، بە پاراستنی نهێنی و تەنها لە دوای داواکارییەکی نووسراوی فەرمی، دەتوانرێت پێشکەش بکرێت.
