لە ڕێکەوتی ٤ی خاکەلێوەی ١٤٠٥ (٢٤ی مارسی ٢٠٢٦)، هۆڵی وەرزشیی لە حاڵی دروستکردنی ڕەبعی ڕەشیدی، کە کەوتووەتە پەراوێزی شاڕێی پاسدارانی تەورێز، لە چوارچێوەی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، کرایە ئامانج. ئەم کۆمەڵگەیە بە ڕووبەری ١٥٠٠ مەتر دووجا، یەکێک بوو لە پڕۆژە خزمەتگوزارییەکانی شارەوانی تەورێز بۆ گەشەپێدانی شوێنە گشتی و وەرزشییەکانی هاووڵاتیان. بەپێی پێناسەکانی یاسای مرۆیی نێودەوڵەتی (IHL)، ئەم بینایە وەک «شوێنێکی سڤیل» (Civilian Object) هەژمار دەکرێت کە کاربەرییەکەی تەنیا وەرزشی و کۆمەڵایەتی بووە و هیچ بەڵگەیەک لەسەر بەکارهێنانی سەربازی یان ئەمنی لەو شوێنەدا بوونی نییە.
پێشێلکردنی بنەما بنەڕەتییەکانی یاسای ململانێ چەکدارییەکان
وێرانکردنی ئەم دامەزراوە شارییە، پێشێلکردنی ئاشکرای ڕێسا نێودەوڵەتییە ناچارییەکانە کە لەم خاڵانەدا دەردەکەوێت:
پێشێلکردنی بنەمای جیاکاری (Principle of Distinction): بەپێی ماددەی ٤٨ی پرۆتۆکۆلی یەکەمی پاشکۆی کۆنفرانسەکانی ژنێڤ، لایەنە شەڕکەرەکان پابەندن بە جیاکردنەوەی ڕەها لە نێوان ئامانجە سەربازییەکان و موڵک و ماڵی سڤیل. هێرشکردنە سەر هۆڵێکی وەرزشی، لادانێکی ڕاشکاوە لەم ئەرکە یاسایییە.
قەدەغەکردنی هێرش بۆ سەر موڵکی سڤیل (ماددەی ٥٢ی پرۆتۆکۆلی پاشکۆ): ئەم ماددەیە هەر جۆرە هێرشێک بۆ سەر شوێنە سڤیلەکان قەدەغە دەکات و جەخت دەکاتەوە کە تەنیا ئامانجە سەربازییە ڕەواکان دەکرێت بکرێنە ئامانج. نەبوونی هیچ سوودێکی سەربازی لەم ئامانجەدا، نایاساییبوونی هێرشەکە دەسەلمێنێت.
بەزاندنی بنەماکانی گونجاندن و وریایی: بەپێی ماددەکانی ٥١ و ٥٧ی پرۆتۆکۆلی پاشکۆ، ئەو هێرشانەی دەبنە هۆی زیانی سڤیلی نایەکسان بەو سوودە سەربازییەی چاوەڕوان دەکرێت، قەدەغەن. وێرانکردنی ژێرخانی خۆشگوزەرانی هاووڵاتیان بەبێ گرتنەبەری ڕێوشوێنی وریایی، پێشێلکردنی ئەم ستانداردانەیە.
هەڵسەنگاندن لە چوارچێوەی یاسای تاوانی نێودەوڵەتی
لە ڕوانگەی یاسای تاوانەوە، ماددەی ٨ی ئەساسنامەی ڕۆما (دادگای تاوانی نێودەوڵەتی – ICC)، بەتایبەت لە بڕگەی 2(b)(ii)، هێرشی ئەنقەست بۆ سەر ئامانجە سڤیلەکان کە ئامانجی سەربازی نین، لە ڕیزی «تاوانەکانی جەنگ» دادەنێت. وێرانکردنی هۆڵی ڕەبعی ڕەشیدی تەنیا زیانێکی ماددی نییە بۆ موڵکی گشتی شارەوانی، بەڵکو بێبەشکردنی هاووڵاتیانە لە مافی دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە تەندروستی و کۆمەڵایەتییەکان کە کاریگەری قووڵی لەسەر کۆمەڵگەی ناوخۆیی بەجێهێشتووە.
دەرئەنجامی یاسایی
هێرش بۆ سەر هۆڵی وەرزشیی ڕەبعی ڕەشیدی تەورێز نموونەیەکی بارزی بەئامانجگرتنی ژێرخانە سڤیلەکانە. بەهۆی نەبوونی کاربەریی سەربازی، ئەم کردەوەیە سیفەتی تاوانکاریی هەیە لەژێر ئەساسنامەی ڕۆمادا و پێشێلکردنی یاسا عورفییەکانی جەنگە. دەوڵەتانی ئەنجامدەر بەپێی دۆکتۆرینی «بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی دەوڵەتان»، پابەندن بە وەڵامدانەوە لە بەرامبەر وێرانکردنی موڵکی گشتی و قەرەبووکردنەوەی زیانەکان.
