لە ڕێکەوتی ٧ی خاکەلێوەی ١٤٠٥ (٢٧ی مارسی ٢٠٢٦)، بەپێی ڕاپۆرتی فەرمیی جێگری پارێزگاری کرماشان، هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، سێ خاڵی سڤیلیان لە پارێزگای کرماشان کردە ئامانج: گەڕەکی حافزیە، گەڕەکی چەقاکەلان لە ناوەندی شاری کرماشان و گوندێکی سەر بە شارستانی کەنگاوەر.
لە ئەنجامی ئەم هێرشە نامرۆڤانەدا، ١٥ هاووڵاتی سڤیل گیانیان لەدەستدا و زیاتر لە ١٠ یەکەی نیشتەجێبوون بە تەواوی وێران بوون. لە نێوان قوربانییەکاندا ناوی ٥ منداڵ و ٤ ژن دەبینرێت.
تاوان لە گەڕەکی چەقاکەلانی کرماشان
لە هێرشە مووشەکییەکەی پاشنیوەڕۆی هەینی بۆ سەر گەڕەکی چەقاکەلان، زیاتر لە ١٠ یەکەی نیشتەجێبوون خاپوور کران. لەم هێرشەدا ٦ کەس گیانیان لەدەستدا و ٥٦ هاووڵاتی ئاسایی بریندار بوون. لە نێوان گیانبەختکردووانی ئەم گەڕەکەدا، منداڵێکی ٨ ساڵان و ٢ ژن هەبوون کە یەکێکیان دووگیان بووە.
کۆمەڵکوژی لە گوندی کارخانەی کەنگاوەر
بەیانی هەمان ڕۆژ، لە هێرشێکی دیکەدا بۆ سەر گوندی کارخانە لە شارستانی کەنگاوەر، ٧ کەس لە هاووڵاتیانی ئاسایی پارێزگاکە گیانیان لەدەستدا. قوربانیانی ئەم گوندە بریتین لە:
منداڵێکی ٤ ساڵان
٣ منداڵ لە ژێر تەمەنی ١٨ ساڵ
٢ ژن
ناوی هەندێک لەو منداڵانەی لەم هێرشانەدا گیانیان بەخت کردووە: باران سادقی (٤ ساڵان), هەستی کەهریزی, پانیا ئیمامی, عەسەل کەهریزی, یەڵدا کەریمی, یەکتا کەریمی.
شیکاریی یاسایی و پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان
ئەم هێرشانە دژی ناوچە نیشتەجێبووەکان کە هیچ ئامانجێکی سەربازییان تێدا نەبووە، پێشێلکردنی جدیی بنەماکانی یاسای نێودەوڵەتییە:
١. پێشێلکردنی قەدەغەی بەکارهێنانی هێز: بەپێی ماددەی ٢ی بڕگەی ٤ی میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان، هەر جۆرە بەکارهێنانێکی هێز دژی سەروەریی خاک یان سەربەخۆیی سیاسیی وڵاتان قەدەغەیە. ئەم هێرشە سەربازییە پێشێلکردنی ڕاستەوخۆی ئەم بنەمایەیە.
٢. پێشێلکردنی یاسای مرۆیی نێودەوڵەتی (IHL): بەپێی کۆنفرانسی چوارەمی ژنێڤ ١٩٤٩ و پرۆتۆکۆلی یەکەمی ١٩٧٧، هێزە سەربازییەکان پابەندن بە ڕەچاوکردنی بنەمای جیاکاری لە نێوان ئامانجە سەربازی و سڤیلەکاندا. وێرانکردنی ماڵەکان و کوشتنی منداڵان و ژنانی دووگیان، دەکرێت وەک تاوانی جەنگ هەژمار بکرێت.
٣. پێشێلکردنی مافی ژیان: بەپێی بەڵێننامەی نێودەوڵەتیی مافە مەدەنی و سیاسییەکان (١٩٦٦)، دەوڵەتان پابەندن بە ڕێزگرتن لە مافی بنەڕەتیی ژیان و ڕێگری لە دەستدرێژیی هەڕەمەکی بۆ سەر ژیان و شوێنی نیشتەجێبوونی کەسەکان.
بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی و قەرەبووکردنەوە
بەپێی بنەماکانی بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی دەوڵەتان، ئەو دەوڵەتانەی هێرشەکەیان ئەنجامداوە پابەندن بە وەڵامدانەوە و قەرەبووکردنەوەی هەموو زیانە ماددی و مەعنەوییەکان کە بە قوربانیان و خێزانەکانیان گەیشتووە. ناساندنی بەرپرسان و دەستەبەرکردنی دادپەروەری بۆ پاشماوەکانی ئەم ڕووداوە، هەنگاوێکی پێویستە بۆ پاراستنی مافەکانی مرۆڤ.
