Yazar: Dr. Heybetullah Nejandimanesh (Allame Tabatabai \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi)<\/b><\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen sald\u0131rgan “Ramazan Sava\u015f\u0131”n\u0131n bir k\u0131sm\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf devletlerin ve \u00f6zellikle baz\u0131 kom\u015fu \u00fclkelerin topraklar\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Burada \u015fu soru ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Uluslararas\u0131 hukuk bu devletlerin eylemlerini nas\u0131l de\u011ferlendirmektedir? Belirtmek gerekir ki, bu devletlerin eylemlerinin uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelenmesi, ABD ve \u0130srail devletleri ile yetkililerinin uluslararas\u0131 ve cezai sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n
1. Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131<\/b> Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131 uyar\u0131nca, t\u00fcm \u00fcye devletler herhangi bir devletin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne veya siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 kuvvet kullanmaktan veya kuvvet kullanma tehdidinden ka\u00e7\u0131nmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck sadece ihtilaf\u0131n taraflar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; \u0130ran’\u0131n kom\u015fu devletleri, \u0130ran’a kar\u015f\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m, destek ve kat\u0131l\u0131mdan ka\u00e7\u0131nmak zorundad\u0131r. \u015eart’\u0131n temel ama\u00e7lar\u0131ndan biri, “sald\u0131r\u0131 eylemlerini bast\u0131rmak” i\u00e7in kolektif \u00f6nlemler almakt\u0131r.<\/p>\n
2. Trail Smelter \u0130lkesi<\/b> Tan\u0131nm\u0131\u015f bir hukuki ilke uyar\u0131nca, “Hi\u00e7bir devlet, kendi topraklar\u0131n\u0131n ba\u015fka bir devlet veya varl\u0131k taraf\u0131ndan ba\u015fka bir devlete zarar vermek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131na izin vermemelidir.”<\/b> ABD ve \u0130srail’in BM G\u00fcvenlik Konseyi yetkisi olmaks\u0131z\u0131n silahl\u0131 kuvvet kullanmas\u0131 a\u00e7\u0131k bir “Sald\u0131r\u0131 Eylemi” (Act of Aggression) \u00f6rne\u011fidir ve \u00fcslerini tahsis eden kom\u015fu devletler bu hukuka ayk\u0131r\u0131 eyleme ortakt\u0131rlar.<\/p>\n
3. Sald\u0131r\u0131n\u0131n Tan\u0131m\u0131na \u0130li\u015fkin Karar (3314)<\/b> Genel Kurul’un 3314 (1974) say\u0131l\u0131 Karar\u0131n\u0131n 3. maddesine g\u00f6re, sald\u0131r\u0131 te\u015fkil eden eylemlerden biri \u015fudur: “Bir devletin, ba\u015fka bir devletin emrine verdi\u011fi topraklar\u0131n\u0131n, o devlet taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir devlete kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131na izin vermesi.”<\/b> Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130ran’\u0131n kom\u015fu devletlerinin eylemi tek ba\u015f\u0131na bir “Sald\u0131r\u0131 Eylemi” te\u015fkil eder.<\/p>\n
4. Askeri Sald\u0131r\u0131y\u0131 Yasaklayan Emredici Norm (Jus Cogens)<\/b> Askeri sald\u0131r\u0131 yasa\u011f\u0131 emredici bir normdur (Jus Cogens<\/b>) ve uluslararas\u0131 toplumun tamam\u0131na kar\u015f\u0131 bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck (Erga Omnes<\/b>) do\u011furur. Kom\u015fu devletler, ABD askeri u\u00e7aklar\u0131n\u0131n te\u00e7hizat ta\u015f\u0131mak veya sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla kendi hava sahalar\u0131ndan ge\u00e7mesini engellemekle bile y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fcler. Resmi bir muhalefetin olmamas\u0131, uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bir eylemin i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131rmak olarak yorumlan\u0131r.<\/p>\nB: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Taraf Devletlere Kar\u015f\u0131 \u0130ran’\u0131n Me\u015fru M\u00fcdafaa Hakk\u0131<\/b><\/h3>\n
BM \u015eart\u0131’n\u0131n 51. maddesi uyar\u0131nca \u0130ran, do\u011fal bir me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na sahiptir. Sald\u0131r\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kom\u015fu devletlerin topraklar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tehlike bertaraf edilene ve sald\u0131r\u0131lar\u0131n tekrarlanmayaca\u011f\u0131ndan emin olunana kadar \u0130ran’\u0131n kendini savunmaya devam etmesi hukuki bir hakt\u0131r. Kom\u015fu devletler u\u011fran\u0131lan zararlar\u0131 ABD’den talep etmeli ve \u0130ran’dan resmen \u00f6z\u00fcr dilemelidir.<\/p>\n
Askeri sald\u0131r\u0131, sava\u015f su\u00e7lar\u0131 ve soyk\u0131r\u0131m i\u00e7in zemin haz\u0131rlar. Kom\u015fu \u00fclkelerin topraklar\u0131ndan y\u00f6nlendirilen Minab’daki \u015eecere-i Tayyibe \u0130lkokulu’na<\/b> y\u00f6nelik kas\u0131tl\u0131 sald\u0131r\u0131, bariz bir sava\u015f su\u00e7udur. Sadece ABD yetkilileri de\u011fil, sald\u0131r\u0131n\u0131n kendi topraklar\u0131ndan y\u00f6nlendirildi\u011fi kom\u015fu devletlerin siyasi ve askeri yetkilileri de cezai sorumluluk ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\nD: Uluslararas\u0131 Sorumluluk ve Hukuki Sonu\u00e7lar<\/b><\/h3>\n
Bu devletlerin uluslararas\u0131 sorumlulu\u011fu \u015funlar\u0131 gerektirmektedir:<\/p>\n
Derhal bu hukuka ayk\u0131r\u0131 eyleme son vermeli ve ABD’ye topraklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na art\u0131k izin vermeyeceklerini bildirmelidirler.<\/p>\n<\/li>\n
\u0130ran Devleti’nin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131 tazmin etmelidirler.<\/p>\n<\/li>\n
Hukuki Yollar:<\/b> \u0130ran veya ba\u015fka bir devlet, yarg\u0131 yetkisi ko\u015fullar\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 takdirde Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131’nda (ICJ)<\/b> dava a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca, Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi (UCM)<\/b> Roma Stat\u00fcs\u00fc’n\u00fcn kabul edilmesi durumunda, bu \u00fclkelerin yetkililerinin sald\u0131r\u0131 ve sava\u015f su\u00e7lar\u0131 dosyalar\u0131 savc\u0131l\u0131\u011fa sevk edilebilir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Allame Tabatabai \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Dr. Heybetullah Nejandimanesh, “Ramazan Sava\u015f\u0131” s\u00fcrecinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf ve kom\u015fu devletlerin uluslararas\u0131 sorumlulu\u011funu titiz bir hukuki analizle ele al\u0131yor. Bu rapor; ABD askeri operasyonlar\u0131 i\u00e7in toprak sa\u011flanmas\u0131n\u0131n BM \u015eart\u0131 ve 3314 say\u0131l\u0131 Karar uyar\u0131nca nas\u0131l bir “Sald\u0131r\u0131 Eylemi” te\u015fkil etti\u011fini, bu devletlerin siyasi ve askeri yetkilileri i\u00e7in do\u011fan uluslararas\u0131 ve cezai sorumluluklar\u0131 incelemektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[337,301,225,249,335,341,338,340,336,185,339,224],"class_list":["post-648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles","tag-3314-sayili-karar","tag-askeri-saldiri","tag-bm-sarti","tag-devlet-sorumlulugu","tag-dr-heibatullah-nezhandimanesh","tag-jus-cogens","tag-mesru-mudafaa","tag-minab","tag-ramazan-savasi","tag-savas-suclari","tag-uluslararasi-adalet-divani-icj","tag-uluslararasi-hukuk"],"yoast_head":"\n