Yazar: Keivan Darabkhani (Kamu Hukuku Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131)<\/b><\/p>\n
\u0130ran K\u00fcrdistan\u0131 meselesinin analizinde,<\/span> siyasi ve medyatik anlat\u0131larda en s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fclen hatalardan biri,<\/span> \u0130ran’daki K\u00fcrt toplumunu silahl\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 gruplarla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmektir.<\/span> Siyaset bilimi ve siyaset sosyolojisi perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu analitik hata,<\/span> “bir etnik toplumun toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi” ile “devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin siyasi eylemi” aras\u0131ndaki u\u00e7urumun g\u00f6z ard\u0131 edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Son birka\u00e7 on y\u0131l\u0131n tarihsel geli\u015fimi; siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel kimlikleri bak\u0131m\u0131ndan \u00e7o\u011fulcu bir yap\u0131ya sahip olan \u0130ran K\u00fcrt toplumu ile silahl\u0131 m\u00fccadele stratejisiyle hareket eden gruplar aras\u0131nda derin ve anlaml\u0131 bir mesafe oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/span> Kamu politikas\u0131 literat\u00fcr\u00fcnde ve g\u00fcvenlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bu durum <\/span>“Siyasi Temsil Krizi”<\/b> olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n K\u00fcrt haklar\u0131n\u0131 savunma slogan\u0131yla silahl\u0131 m\u00fccadele alan\u0131na giren gruplar,<\/span> pratikte sadece ilan ettikleri hedeflere ula\u015famamakla kalmam\u0131\u015f; ayn\u0131 zamanda belirli d\u00f6nemlerde b\u00f6lgesel jeopolitik rekabetlerle eklemlenerek K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelere a\u011f\u0131r g\u00fcvenlik ve toplumsal maliyetler y\u00fckleyen bir konuma gelmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n Bu maliyetler sadece g\u00fcvenlik alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p kalk\u0131nma ve sosyal boyutlarda da kendini g\u00f6stermektedir.<\/span> S\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde g\u00fcvensizli\u011fin artmas\u0131,<\/span> ekonomik yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131,<\/span> sosyal sermayenin zay\u0131flamas\u0131 ve baz\u0131 uluslararas\u0131 anlat\u0131larda \u0130ran K\u00fcrt toplumuna dair yanl\u0131\u015f bir imaj\u0131n olu\u015fmas\u0131 bu maliyetlerin ba\u015fl\u0131calar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n Siyaset biliminin teorik \u00e7er\u00e7evesinde,<\/span> etnik silahl\u0131 hareketler genellikle \u015fu modeller alt\u0131nda incelenir:<\/span><\/p>\n Birincisi, Etnik Mobilizasyon Teorisi:<\/b> Etnik kimliklerin belirli ko\u015fullarda nas\u0131l siyasi ve hatta askeri bir mobilizasyon arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klar.<\/span><\/p>\n<\/li>\n \u0130kincisi, Devlet D\u0131\u015f\u0131 Silahl\u0131 Akt\u00f6rler (NSAAs) Teorisi:<\/b> Devletin resmi yap\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda askeri faaliyet y\u00fcr\u00fcten organizasyonlara at\u0131fta bulunur.<\/span><\/p>\n<\/li>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Vekalet Sava\u015flar\u0131 Teorisi:<\/b> B\u00f6lgesel veya uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lerin,<\/span> rakip devletlere bask\u0131 uygulamak i\u00e7in silahl\u0131 gruplar\u0131n kapasitesinden nas\u0131l yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Ortado\u011fu analistlerinin \u00e7o\u011fu,<\/span> b\u00f6lgedeki etnik silahl\u0131 hareketlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n tam olarak bu \u00fc\u00e7 olgunun kesi\u015fme noktas\u0131nda durdu\u011funa inanmaktad\u0131r:<\/span> Bir yandan mobilizasyon i\u00e7in etnik kimlik unsuruna dayanmak,<\/span> di\u011fer yandan devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 akt\u00f6r formunda hareket etmek ve ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgesel jeopolitik rekabetler \u00e7er\u00e7evesinde ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmak.<\/span><\/p>\n \u0130ran’daki K\u00fcrt siyasi hareketlerinin yakla\u015f\u0131k bir as\u0131rl\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r.<\/span> Bu alandaki ilk \u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasi deneyimlerden biri,<\/span> \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n \u00f6zel ko\u015fullar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve jeopolitik dengelerin de\u011fi\u015fmesi ile Sovyet g\u00fc\u00e7lerinin \u0130ran’dan \u00e7ekilmesi sonucu h\u0131zla \u00e7\u00f6ken 1945 y\u0131l\u0131ndaki Mahabad Cumhuriyeti’dir.<\/span><\/p>\n Sonraki on y\u0131llarda \u0130ran’da \u0130-KDP,<\/span> Komala,<\/span> PJAK,<\/span> Khebat ve K\u00fcrdistan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi (PAK) gibi \u00e7e\u015fitli K\u00fcrt siyasi \u00f6rg\u00fctleri kurulmu\u015ftur.<\/span> Bu \u00f6rg\u00fctlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 askeri kanatlara sahip olmu\u015f ve faaliyetlerini esas olarak s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinden veya Irak K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi topraklar\u0131ndan organize etmi\u015flerdir.<\/span> Bu durum g\u00fcvenlik literat\u00fcr\u00fcnde <\/span>“Devlet D\u0131\u015f\u0131 Silahl\u0131 Akt\u00f6rler \u0130\u00e7in S\u0131n\u0131r \u00d6tesi S\u0131\u011f\u0131naklar”<\/b> kavram\u0131yla analiz edilmektedir.<\/span><\/p>\n Bu gruplar\u0131n performans\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in en kritik d\u00f6nemlerden biri,<\/span> sekiz y\u0131l s\u00fcren \u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131’d\u0131r.<\/span> \u0130ran’daki K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00fclkenin di\u011fer etnik gruplar\u0131yla birlikte \u0130ran’\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmaya kat\u0131l\u0131rken,<\/span> baz\u0131 silahl\u0131 K\u00fcrt gruplar\u0131 farkl\u0131 bir yol se\u00e7mi\u015ftir.<\/span><\/p>\n O d\u00f6nemde bu gruplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Irak topraklar\u0131na yerle\u015fmi\u015f ve baz\u0131 durumlarda Irak’taki Baas rejiminden mali,<\/span> lojistik veya askeri destek alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span> G\u00fcvenlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bu durum,<\/span> devletlerin jeopolitik rekabetler \u00e7er\u00e7evesinde isyanc\u0131 gruplar\u0131 ara\u00e7sal olarak kullanmas\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi olarak kabul edilir.<\/span> Bu tarihsel deneyim,<\/span> \u0130ran kamuoyunda ve hatta \u0130ran K\u00fcrt toplumunun bir kesiminde bu gruplar\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n \u00d6rg\u00fctsel a\u00e7\u0131dan \u0130ran’daki K\u00fcrt silahl\u0131 ak\u0131mlar\u0131n\u0131n temel \u00f6zelliklerinden biri,<\/span> yap\u0131sal par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k ve s\u0131k tekrarlanan b\u00f6l\u00fcnmelerdir.<\/span> \u00d6rne\u011fin Komala zaman i\u00e7inde bir\u00e7ok siyasi ve ideolojik kola ayr\u0131lm\u0131\u015f,<\/span> \u0130-KDP de i\u00e7 \u00e7eki\u015fmeler ve \u00f6rg\u00fctsel b\u00f6l\u00fcnmelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n \u0130syanc\u0131 hareketlerle ilgili teorilerde,<\/span> bu t\u00fcr bir par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k,<\/span> siyasi etkinlik ve me\u015fruiyetin azalmas\u0131nda ana fakt\u00f6rlerden biri olarak kabul edilir; zira stratejik uzla\u015f\u0131 eksikli\u011fi hareketin \u00f6rg\u00fctsel g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flat\u0131r ve siyasi pazarl\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/span><\/p>\n Silahl\u0131 gruplar\u0131n s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerindeki faaliyetlerinin devam etmesi tipik olarak \u015fu toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furur:<\/span><\/p>\n B\u00f6lgenin G\u00fcvenlikle\u015ftirilmesi:<\/b> Devletin askeri ve g\u00fcvenlik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz art\u0131\u015f\u0131.<\/span><\/p>\n<\/li>\n Ekonomik Kalk\u0131nman\u0131n Duraksamas\u0131:<\/b> Silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara maruz kalan b\u00f6lgelerde ekonomik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n y\u00fcksek riskle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131.<\/span><\/p>\n<\/li>\n Sosyal Ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n Zay\u0131flamas\u0131:<\/b> Siyasi \u015fiddetin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde g\u00f6\u00e7\u00fcn artmas\u0131,<\/span> sosyal g\u00fcvenin azalmas\u0131 ve toplumsal b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin zay\u0131flamas\u0131.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n Toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin incelenmesi,<\/span> \u0130ran K\u00fcrt toplumunun \u00e7ok \u00e7e\u015fitli siyasi,<\/span> k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal e\u011filimlere sahip \u00e7o\u011fulcu bir toplum oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/span> \u0130ranl\u0131 K\u00fcrtlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131; y\u00f6netim ve siyasi kurumlardan k\u00fclt\u00fcrel,<\/span> akademik ve ekonomik alanlara kadar \u00fclkenin resmi yap\u0131lar\u0131 i\u00e7inde faaliyet g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n Bu nedenle,<\/span> etnisite alan\u0131ndaki bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131,<\/span> silahl\u0131 gruplar\u0131n davran\u0131\u015f ve yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 t\u00fcm \u0130ran K\u00fcrt toplumuna genelleyerek yans\u0131tman\u0131n ciddi bir analitik hata oldu\u011funa inanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Uluslararas\u0131 kamu hukuku perspektifinden bu meselede iki temel ilke \u00f6ne \u00e7\u0131kar:<\/p>\n Kendi Kaderini Tayin Hakk\u0131:<\/b> Halklar\u0131n siyasi kaderlerini belirleme hakk\u0131.<\/p>\n<\/li>\n Toprak B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u0130lkesi:<\/b> Bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerin egemenli\u011fini ve toprak s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ihlal etmemesi gerekti\u011fini vurgulayan ilke.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n Uygulamada, uluslararas\u0131 toplum ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca s\u00f6m\u00fcrgecilik, yabanc\u0131 i\u015fgali veya yayg\u0131n yap\u0131sal ayr\u0131mc\u0131l\u0131k gibi \u00f6zel ko\u015fullarda tan\u0131maktad\u0131r. Bu nedenle d\u00fcnyadaki \u00e7o\u011fu etnik silahl\u0131 hareket ciddi bir uluslararas\u0131 me\u015fruiyet sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n Sonu\u00e7:<\/b> Son birka\u00e7 on y\u0131ll\u0131k deneyim, \u0130ran K\u00fcrdistan\u0131’ndaki silahl\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k projesinin; \u0130ran K\u00fcrtleri aras\u0131nda toplumsal uzla\u015f\u0131 eksikli\u011fi, gruplar aras\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctsel par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k ve d\u0131\u015f deste\u011fe olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gibi ciddi yap\u0131sal k\u0131s\u0131tlamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u0130ran’daki K\u00fcrt meselesinin titiz bir analizi, K\u00fcrt toplumu ile silahl\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ak\u0131mlar aras\u0131nda net bir ayr\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir; bu ayr\u0131m\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmesi siyasi analizlerde, medyada ve kamu politikalar\u0131nda vahim hatalara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yazar: Keivan Darabkhani (Kamu Hukuku Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131) \u0130ran K\u00fcrdistan\u0131 meselesinin analizinde, siyasi ve medyatik anlat\u0131larda en s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fclen hatalardan biri, \u0130ran’daki K\u00fcrt toplumunu silahl\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 gruplarla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmektir. Siyaset bilimi ve siyaset sosyolojisi perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu analitik hata, “bir etnik toplumun toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi” ile “devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin siyasi eylemi” aras\u0131ndaki u\u00e7urumun g\u00f6z ard\u0131 edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Son …<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":637,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,1],"tags":[310,258,305,304,145,312,306,308,307,313,309,311],"class_list":["post-636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorun-secimi","category-articles","tag-devlet-disi-silahli-aktorler","tag-i-kdp","tag-iran-kurdistani","tag-keivan-darabkhani","tag-komala","tag-ortadogu-jeopolitigi","tag-silahli-ayrilikcilik","tag-siyaset-bilimi","tag-temsil-krizi","tag-toprak-butunlugu","tag-ulusal-guvenlik","tag-ulusal-kimlik"],"yoast_head":"\nSilahl\u0131 Gruplar\u0131n Jeopoliti\u011fi ve Kalk\u0131nma Maliyetleri<\/b><\/h3>\n
Teorik \u00c7er\u00e7eve: Etnik Mobilizasyon ve Vekalet Sava\u015flar\u0131<\/b><\/h3>\n
\n
Tarihsel Deneyim: Mahabad Cumhuriyeti’nden S\u0131n\u0131r \u00d6tesi S\u0131\u011f\u0131naklara<\/b><\/h3>\n
\u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131: Ele\u015ftirel Bak\u0131\u015f \u0130\u00e7in Bir D\u00f6n\u00fcm Noktas\u0131<\/b><\/h3>\n
Yap\u0131sal Par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k ve \u015eiddetin Toplumsal Sonu\u00e7lar\u0131<\/b><\/h3>\n
\n
K\u00fcrt Toplumunun \u00c7o\u011fulculu\u011fu ve Uluslararas\u0131 Hukuk S\u0131nav\u0131<\/b><\/h3>\n
\n