\u0130ran K\u00fcrdistan\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 G\u00f6zlemevi (IKHRW) Muhabiri Bildiriyor:<\/b> Devam eden silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde, ABD ve \u0130srail’in 28 \u015eubat 2026’dan bu yana \u0130ran topraklar\u0131na d\u00fczenledi\u011fi sald\u0131r\u0131lar, Uluslararas\u0131 \u0130nsanc\u0131l Hukukun temel ilkelerinin sistematik ihlalinin bariz bir \u00f6rne\u011fidir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta askeri tesisleri hedef alma iddias\u0131yla ba\u015flayan bu sald\u0131r\u0131lar, h\u0131zla sivil hedeflere, sivil konutlara ve \u00fclkenin hayati ekonomik altyap\u0131s\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu t\u00fcr eylemler sadece askeri ve sivil hedefler aras\u0131ndaki “Ayr\u0131m G\u00f6zetme”<\/b> ilkesini ihlal etmekle kalmamakta, ayn\u0131 zamanda sald\u0131r\u0131da “Orant\u0131l\u0131l\u0131k”<\/b> ve “\u0130htiyat”<\/b> ilkelerini de ayaklar alt\u0131na alarak bir\u00e7ok durumda sava\u015f su\u00e7lar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\nAyr\u0131m G\u00f6zetme \u0130lkesinin \u0130hlali ve Yerle\u015fim Alanlar\u0131na Sald\u0131r\u0131lar<\/b><\/h3>\n
En belirgin ihlallerden biri, yo\u011fun n\u00fcfuslu yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak hedef al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Raporlar, \u0130ranl\u0131 yetkililere y\u00f6nelik suikast operasyonlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok katl\u0131 konutlar\u0131n operasyon alan\u0131 olarak se\u00e7ildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu sald\u0131r\u0131lar, aralar\u0131nda kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n \u0628\u06be\u06cc bulundu\u011fu y\u00fczlerce sivilin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1977 Cenevre S\u00f6zle\u015fmeleri 1. Ek Protokol\u00fc’n\u00fcn<\/b> 48. maddesine g\u00f6re, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131 her zaman sivil halk ile muharip unsurlar ve sivil m\u00fclkler ile askeri hedefler aras\u0131nda ayr\u0131m yapmak zorundad\u0131r. Askeri niteli\u011fi olmayan konutlara sald\u0131rmak, beklenen askeri avantajla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 sivil kayb\u0131na yol a\u00e7abilecek her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131y\u0131 yasaklayan ayn\u0131 protokol\u00fcn 51. maddesinin a\u00e7\u0131k ihlalidir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Tahran, Kerec, \u0130sfahan ve \u015eiraz gibi \u015fehirlerde askeri tesislere kom\u015fu evlerin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yayg\u0131n hasar, “\u0130htiyat \u0130lkesi”nin<\/b> (1. Protokol, Madde 57) ihlalidir. “Minab K\u0131z \u0130lkokulu”na<\/b> d\u00fczenlenen ve \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7ocuk 170’den fazla sivilin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanan sald\u0131r\u0131, bu ilkelerin hi\u00e7e say\u0131lmas\u0131n\u0131n en somut \u00f6rne\u011fidir. Bu eylem, Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Stat\u00fcs\u00fc’n\u00fcn 8. maddesi uyar\u0131nca sava\u015f su\u00e7u olarak takip edilebilir.<\/p>\nSivil Halk\u0131n Hayatta Kalmas\u0131 \u0130\u00e7in Temel Olan Altyap\u0131lar\u0131n Hedef Al\u0131nmas\u0131<\/b><\/h3>\n
Sald\u0131r\u0131lar\u0131n bir di\u011fer boyutu ise \u00fclkenin ekonomik ve hayati altyap\u0131s\u0131na odaklanmas\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck ba\u011flant\u0131 k\u00f6pr\u00fcleri (Kerec-Tahran B1 K\u00f6pr\u00fcs\u00fc gibi), \u00e7elik fabrikalar\u0131 (M\u00fcbareke ve Huzistan \u00c7elik gibi), enerji \u00fcretim merkezleri, su ve kanalizasyon tesisleri hedef al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu eylemler, sivil m\u00fclklerin ancak askeri harekata etkili bir katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 durumunda hedef al\u0131nabilece\u011fini belirten 1. Protokol’\u00fcn 52. maddesini do\u011frudan ihlal etmektedir. Sivil halk\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 i\u00e7in zorunlu olan altyap\u0131lar, 1. Protokol’\u00fcn 54. maddesi<\/b> uyar\u0131nca \u00f6zel koruma alt\u0131ndad\u0131r. Bu madde, g\u0131da kaynaklar\u0131, i\u00e7me su tesisleri ve elektrik \u015febekeleri gibi “sivil halk\u0131n hayatta kalmas\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olan nesnelere” y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131y\u0131 yasaklamakta ve a\u00e7 b\u0131rakmay\u0131 veya mahrumiyeti bir sava\u015f y\u00f6ntemi olarak kullanmay\u0131 sava\u015f su\u00e7u saymaktad\u0131r.<\/p>\n\u0130nsani Sonu\u00e7lar ve Uluslararas\u0131 Sorumluluk<\/b><\/h3>\n
\u0130ran K\u0131z\u0131lay\u0131 verilerine g\u00f6re 90.000’den fazla konutun, 760 okulun ve 300 sa\u011fl\u0131k merkezinin y\u0131k\u0131lmas\u0131; (4. Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi, Madde 33 uyar\u0131nca yasaklanan) bir Toplu Cezaland\u0131rma<\/b> modelini g\u00f6stermektedir. Bu eylemler insanc\u0131l hukuku ihlal etmenin yan\u0131 s\u0131ra \u0130ran’daki insani krizi derinle\u015ftirmi\u015f ve milyonlarca insan\u0131 yerinden etmi\u015ftir.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu sald\u0131r\u0131lar me\u015fru bir dayanaktan yoksundur. BM \u015eart\u0131’n\u0131n<\/b> 2. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131, kuvvet kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasaklamaktad\u0131r. G\u00fcvenlik Konseyi yetkisi veya me\u015fru m\u00fcdafaa (Madde 51) durumu olmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu operasyonlar, birer “Sald\u0131r\u0131 Su\u00e7u” niteli\u011findedir. M\u00fctecaviz devletler, maddi ve manevi zararlar\u0131 tazmin etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (Devletlerin Sorumlulu\u011fu \u0130lkesi<\/b>). Uluslararas\u0131 toplum, erga omnes<\/i> (herkese kar\u015f\u0131) y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri gere\u011fi bu a\u011f\u0131r ihlallere tepki vermek zorundad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu rapor, ABD ve \u0130srail’in \u0130ran topraklar\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 Uluslararas\u0131 \u0130nsanc\u0131l Hukuk (U\u0130H) perspektifinden analiz etmektedir. Elde edilen bulgular; k\u00f6pr\u00fclerin, enerji santrallerinin, okullar\u0131n ve sanayi tesislerinin sistematik olarak hedef al\u0131nmas\u0131n\u0131n bir askeri gereklilik de\u011fil, “ayr\u0131m g\u00f6zetme” ve “orant\u0131l\u0131l\u0131k” ilkelerinin a\u00e7\u0131k bir ihlali oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. 90.000’den fazla konutun y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve “Minab \u015eecere-i Tayyibe Okulu” gibi e\u011fitim merkezlerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar, sava\u015f su\u00e7u ve toplu cezaland\u0131rma te\u015fkil etmektedir. Bu durum, sorumlular\u0131n Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi’nde (UCM) yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir hukuki zorunluluk haline getirmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[270,303,301,226,300,134,296,118,298,185,297,299,210,194,302],"class_list":["post-633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-report","tag-1-ek-protokol","tag-abd","tag-askeri-saldiri","tag-cenevre-sozlesmeleri","tag-insan-haklari-ihlalleri","tag-iran","tag-iran-hayati-altyapi","tag-israil","tag-minab-okul-saldirisi","tag-savas-suclari","tag-sivillere-saldiri","tag-toplu-cezalandirma","tag-ucm","tag-uluslararasi-insancil-hukuk","tag-uluslararasi-sorumluluk"],"yoast_head":"\n