ڕاپۆرتەکەی ئەم دوایییەی بی-بی-سی فارسی دەربارەی بانگەشەکانی دۆناڵد ترامپ سەبارەت بە ناردنی چەک بۆ خۆپیشاندەرانی ئێرانی «لەرێگەی کوردەکانەوە»، بێباک لە ڕاستی یان ناڕاستیی وردەکارییەکانی، ڕاستییەکی نیگەرانکەر جارێکی تر ئاشكرا دەکاتەوە: لە زۆربەی سیناریۆ ئەمنییەکان و جیۆپۆلەتیکییەکانی ناوچەکەدا، کوردستان نەک وەک شوێنی ژیانی ملیۆنان کەسی مەدەنی، بەڵکوو وەک جوگرافیایەکی ئۆپەراسیۆنی دەبینرێت.
لەم گێڕانەوانەدا، خەڵکی کوردستان زۆرجار غایبن؛ ئەوەی دەبینرێت، ڕێڕەوە سنوورییەکان، گرووپە چەکدارەکان، ئۆتۆمبێلە سەربازییەکان، بنکەکان، توونێلەکان و سیناریۆکانی جەنگن. وەک بڵێی شار و گوندە کوردنشینەکان تەنیا بەشێکن لە نەخشەی ئۆپەراسیۆنێکی گەورەتر.
ڕاپۆرتەکەی ژیار گوڵ، وەک زۆربەی ڕاپۆرتە ئەمنییەکان دەربارەی ناوچەکە، پڕە لە ئامژەکردن بە «سەرچاوە ئاگادارەکان»، «ڕاپۆرتەکان» و «بەرپرسانی ئاگادار»؛ لە کڕینی ئۆتۆمبێلی دوو دیفرانسیل و چەکەوە بگرە تا پلانە ئەگەرەیییەکانی ئەمریکا، ئیسرائیل و هەندێک گرووپی کوردی بۆ چوونە ناو ململانێ لەگەڵ ئێراندا. بەڵام تەنانەت ئەگەر بەشێک لەم سیناریۆیانەش ڕاست بن، پرسیارە سەرەکییەکە هێشتا بێوەڵام ماوەتەوە: بڕیار بوو باجی مرۆیی ئەم پڕۆژانە بکەوێتە سەر شانی کێ؟
لە هەموو ئەم شیکارییانەدا، کەمتر باسی خەڵکی ئاسایی ناوچە سنوورییەکان دەکرێت؛ باسی ئەو خێزانانەی کە یەکەم قوربانیی هەر ململانێیەکی چەکدارین، باسی کۆڵبەران، منداڵان، قوتابخانەکان، ژێرخانە شاری و گوندنشینییەکان کە بەگشتی لە گرژییەکی وەهادا دەبنە ناوچەی نائارام. ئەزموونی ساڵانی ڕابردوو لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا چەندین جار نیشانی داوە کە گۆڕینی ناوچە نەتەوەیی و سنوورییەکان بۆ مەیدانی کێبڕکێی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، پێش هەر شتێک ئاسایشی مرۆیی دانیشتووانی ئەو ناوچانە لەناو دەبات.
لە بەشگەلێکی ڕاپۆرتەکەدا، باسی ئەگەری چوونە ناوەوەی پارتە کوردییەکان بۆ ناو شارە کوردنشینەکانی ئێران دوای دەستپێکردنی هێرشەکان دەکرێت و ئەم گریمانەیە دەخرێتە ڕوو کە کەوتنی هەندێک بنکەی سەربازی دەتوانێت شەپۆلێک لە نەڕەزایەتی یان هەرەس هێنان دروست بکات. بەڵام لە سیناریۆیەکی وەهادا بەگشتی لەسەر دەرئەنجامەکانی دوای ئەوە بێدەنگی دەکرێت: جەنگی شاری، ململانێی ناوخۆیی، شەپۆلی دەستبەسەرکردنەکان، تۆڵەسەندنەوەی ئەمنی، ئاوارەبوونی خەڵک و پەرەسەندنی توندوتیژی چەکداری. هەر ئەم بێدەنگییەشە کە دەبێت سەرنجی دامەزراوەکانی مافی مرۆڤ ڕابکێشێت.
ڕاستی ئەوەیە کە لە زۆربەی پڕۆژە ناوچەیییەکاندا، گرووپە چەکدارە کوردییەکان جارێکی تر لە دۆخێکدا دادەنرێنەوە کە لە نێوان هێزە گەورەکان، دەوڵەتانی ناوچەکە و کێبڕکێ ئەمنییەکاندا دەگلێن. ڕۆژێک وەک «هاوپەیمانی مەیدانی» دەناسرێن و ڕۆژێکی تر، هەمان پاڵپشتییەکان بەهۆی تێبینییە سیاسییەکان یان ڕێککەوتنە ناوچەیییەکان ڕادەگیرێن. ئەزموونی سووریا، عێراق و تەنانەت گۆڕانکارییەکانی ئەم دوایییەی ناوچەکە نیشانی داوە کە هێزە دەرەکییەکان بەگشتی تا ئەو شوێنە پاڵپشتی هێزە ناوخۆیییەکان دەکەن کە لەگەڵ بەرژەوەندییە کورتخایەنەکانیاندا بگونجێت.
لە لایەکی ترەوە، بەشێک لە کەشوهەوای میدیاییش بەبێ ویستی خۆی یارمەتی ئاساییکردنەوەی ئەم دۆخە دەدات؛ وەک بڵێی چەکدارکردنی گرووپەکان، گواستنەوەی جەنگ بۆ ناوچە سنوورییەکان یان گۆڕینی نەڕەزایەتییە کۆمەڵایەتییەکان بۆ پڕۆژەی سەربازی، بابەتێکی سروشتی و کۆنترۆڵکراوە. لە کاتێکدا لە ڕوانگەی مافی مرۆڤەوە، یەکەم بنەما دەبێت پاراستنی گیانی مەدەنییەکان و ڕێگریکردن بێت لە پەرەسەندنی خولی توندوتیژی، نەک داڕشتنی سیناریۆگەلێک کە کۆمەڵگایەک بکاتە ئامرازی گوشاری جیۆپۆلەتیکی.
تەنانەت کاردانەوە گشتییەکان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و گفتوگۆیی بەکارهێنەرانیش نیشان دەدات کە نیگەرانی دەربارەی «بەکارهێنانی ئامرازیی» لە کوردەکان تەنیا سنووردار نییە بە شیکەرەوە سیاسییەکان. چەندین بەکارهێنەری کورد و ئێرانی، باسیان لە مەترسیی گۆڕانی کوردستان بۆ مەیدانی جەنگی وەکالەتی (Proxy war) و بەجێهێشتنی خەڵک دوای کۆتاییهاتنی ململانێکان کردووە.
لە کۆتاییدا، بابەتی سەرەکی تەنیا بانگەشەی ناردنی چەک یاخود پەیوەندییەکانی پشت پەردە نییە. بابەتەکە ئەوەیە بۆچی لە زۆربەی ئەو سیناریۆیانەی بۆ گوشار خستنە سەر ئێران دادەڕێژرێن، کوردستان پێش ئەوەی وەک کۆمەڵگایەکی مرۆیی ببینرێت، وەک «بەرەیەکی ئەگەری» پێناسە دەکرێت.
تا ئەو کاتەی ئاسایشی مرۆیی خەڵکی کوردستان لە ناوەندی ئەم هاوکێشانەدا دانەنرێت، هەر پڕۆژەیەک ــ چ بە ناوی گۆڕینی ڕژێم، چ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەمنی، چ ململانێی جیۆپۆلەتیکی ــ ئەم مەترسییەی دەبێت کە جارێکی تر خەڵکی ئاسایی بکاتە قوربانیی کێبڕکێی ئەکتەرە گەورەکان.
