دیدبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران (IKHRW)، لە کاتێکدا پێشوازی لە پرۆسەی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان لە ناوچەی کوردی و هەوڵە هاوبەشەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران و کۆماری عێراق بۆ کۆتاییهێنان بە ناکۆکییە چەکدارییەکان دەکات، لەو باوەڕەدایە کە سەرکەوتنی هەر ڕێککەوتنێکی ئەمنیی پایەدار، پێویستی بە سەرنجدانی هاوکات هەیە بۆ ڕەهەندە مرۆیی، کۆمەڵایەتی و مافە مرۆیییەکانی قەیرانەکە.
لێدوانەکانی ئەم دوایییەی قاسم ئەلعەرەجی دەربارەی پابەندبوونی حکومەتی عێراق بە جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامەی ئەمنیی نێوان هەردوو وڵات و ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی خاکی عێراق بۆ چالاکیی چەکداری دژ بە وڵاتانی هاوسێ، دەکرێت سەرەتای قۆناغێکی نوێ بێت لە کەمکردنەوەی توندوتیژی و گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ ناوچە سنوورییەکان. لەگەڵ ئەوەشدا، دیدبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران جەخت دەکاتەوە کە نابێت ئەم پرۆسەیە تەنیا لە گۆشەنیگای سیاسی و ئەمنییەوە شوێنپێهەڵگری بۆ بکرێت، بەڵکو دەبێت مافی قوربانیان، خێزانەکان و کەسانی لاواز و زیانپێکەوتووش لە چەقی سەرنجدا بن.
دەستکەوت و لێکۆڵینەوە مەیدانییەکانی دیدبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران نیشان دەدەن کە بەشێکی بەرچاو لەو کەسانەی لە ئێستادا لەناو پێکهاتەی گرووپە نیمچەسەربازییە کوردییەکاندا هەن، نەک لەسەر بنەمای باوەڕی قووڵی ئایدۆلۆژی، بەڵکو لە ئەنجامی هەژاری، بێبەشبوون، زیانە کۆمەڵایەتییەکان، کێشەکانی بژێوی، نەبوونی دەرفەتی خوێندن و بارودۆخی دژواری ژیان ڕاکێشراونەتە ناو ئەم گرووپانە. لە نێوان ئەم کەسانەدا، ژمارەیەکی بەرچاو لە گەنجانی گوندنشین، کەسانی کەمخوێندەوار و تەنانەت منداڵان و مێردنداڵان دەبینرێن کە بوونەتە قوربانیی خولی توندوتیژی و خراپ بەکارهێنانی سیاسی.
لەسەر ئەم بنەمایە، دیدبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران پێی وایە کە نابێت لەگەڵ هەموو ئەم کەسانەدا تەنیا وەک «توخمە سەربازییەکان» یاخود «تێرۆریست» مامەڵە بکرێت. بنەما سەرەکییەکانی مافی مرۆڤ و ستانداردە نێودەوڵەتییەکان، لەوانە بڕگەکانی کۆنفرانسی مافەکانی منداڵ و بنەماکانی پەیوەندیدار بە بازپەرۆری و تێکەڵکردنەوەی دووبارەی کەسانی تێوەگلاو لە ململانێ چەکدارییەکاندا، وا دەخوازێت کە زەمینەی گەڕانەوەی ئارام و ئارەزوومەندانەی ئەم کەسانە بۆ ناو کۆمەڵگە دابین بکرێت.
ئێمە پێشنیار دەکەین کە حکومەتەکانی ئێران و عێراق و هەروەها بەرپرسانی هەرێمی کوردستانی عێراق (هەرێم)، سازوکاری دیاریکراو بۆ گەڕانەوەی ئەم کەسانە، بەخشینی ئاسانکاریی دادوەری، پاڵپشتییە کۆمەڵایەتییەکان و بەرنامەکانی بازپەروەری دابڕێژن. هەرچەندە بەڵگە بەردەستەکان نیشان دەدەن کە لە هەندێک حاڵەتدا ئەم پرۆسەیە لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بە شێوازی نافەرمی شوێنپێهەڵگری بۆ کراوە، بەڵام پێویستە ئەم سیاسەتە لە قاڵبی سازوکاری فەرمی و ڕوودۆستدا ڕابگەیەنرێت و جێگیر بکرێت تا خێزانەکان و کەسانی ئامادە لەم گرووپانەدا هەستی دڵنیایی زیاتر بکەن سەبارەت بە داهاتووی خۆیان.
لە مانگەکانی ڕابردوودا، خێزانی زۆرێک لە ئەندامانی ئەم گرووپانە پەیوەندییان بە IKHRW کردووە و نیگەرانیی قووڵی خۆیان لەسەر چارەنووسی منداڵەکانیان ڕاگەیاندووە. لە نێوان ئەم حاڵەتانەدا، ڕاپۆرتگەلێک دەربارەی ئامادەبوونی کەسانی کەم تەمەن و منداڵیش هەیە کە نیگەرانیی جددیی مافی مرۆڤ دروست دەکات. لەسەر ئەم بنەمایە، چاوەڕوان دەکرێت دەزگای دیپلۆماسیی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە عێراق و هەرێمی کوردستان، هەستیاریی زیاتر بەرامبەر بە داخوازییەکانی ئەم خێزانانە نیشان بدات و بابەتی بەدواداچوونی دۆخی کەسانی لاواز بکاتە بەشێک لە دانوستان و ڕاوێژکارییە فەرمییەکان.
دیدبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران هەروەها داوا لە گرووپە نیمچەسەربازییە کوردییەکان دەکات کە ڕێبازی چەکداری وەلابنێن و بە شێوازی ئارەزوومەندانە ڕێڕەوی چالاکیی سیاسی و حزبیی ئاشتییانە هەڵبژێرن. باوەڕی ئێمە ئەوەیە کە دەستپێشخەرییەکی لەو شێوەیە دەکرێت ڕێگای پێشڕەو بە کەمترین ئاڵۆزی و تێچووی مرۆیییەوە هاوڕێ بکات و دەرفەتێکی نوێ بۆ بنیاتنانەوەی متمانەی کۆمەڵایەتی لە ناوچە کوردنشینەکاندا دروست بکات.
بە داخییەوە ئەزموونی مێژوویی نیشانی داوە کە ئەم گرووپانە، لە جیاتی پشت بەستن بە داواکارییە ڕاستەقینەکانی خەڵکی کورد، زۆربەی کات ناسنامە و مانەوەی خۆیان لە بەستنەوە بە هێزە دەرەکییەکاندا پێناسە کردووە. لە ماوەی شەڕی ئێران و عێراقدا، هەندێک لەم گرووپانە بە کردەوە لە پاڵ ڕژێمی بەعسی عێراقدا وەستان و لە ساڵانی ڕابردووشدا بەشێک لەوان لە قاڵبی پەیوەندییە نیابەتییەکاندا، لە ئەکتەرە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان لەوانە ئەمریکا و ئیسرائیل نزیک بوونەتەوە. ئەم وابەستەیییانە نەک تەنیا یارمەتیدەر نەبووە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی کوردستان، بەڵکوو بووەتە هۆی پەرەسەندنی نائەمنی، کۆچبەری, هەژاری و زیانە کۆمەڵایەتییەکان لە نێوان خەڵکی ناوچەکەدا.
IKHRW لەسەر ئەو باوەڕەیە کە ڕێگای ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا شیاوی دەستڕاگەیشتنە, بەو مەرجەی هەموو لایەنەکان، بنەمای گفتوگۆ، کەرامەتی مرۆیی، مافی خێزانەکان و داهاتووی نەوەی گەنجی کورد بە سەر بەردەوامیی ململانێ چەکدارییەکاندا بپەسێنن. ئاشتی ئەو کاتە پایەدار دەبێت کە ببێتە باوەڕێکی گشتی و هاوبەش لە نێوان حکومەتەکان، گرووپەکان و خەڵکدا.
