دانپێدانانی ئەمدواییەی دۆناڵد تڕەمپ بە ناردنی چەک بۆ گرووپە چەکدارە کوردییە دژبەرەکانی ئێران، یەکێک لە تەوەرە گرنگەکانی وتارەکەی بوو. بابەتێک کە ماوەیەکی زۆرە «دیدەبانی مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران» وەک یەکێک لە پرسە جێگەی باسەکان لە ناوەند و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دەیخستە ڕوو و هۆشداریی دەربارەی دەدا. ئەم دانپێدانانە، تەنیا هەڵوێستێکی سیاسی نییە، بەڵکوو بەڵگەیەکی یاساییە لەسەر پێشێلکردنی سەروەریی نیشتمانیی ئێران و تەیارکردنی تیرۆریزم.
شوێنپێی ئیسرائیل و ڕووداوەکانی دی-مانگی ١٤٠٤
بەهۆی هاوکارییەکانی ئیسرائیل لەگەڵ ئەمریکا لە کارە دوژمنکارییەکان دژی ئێران و هەروەها دانپێدانان بە ناردنی چەک بۆ ئەم گرووپانە، دەکرێ بگەینە ئەو ئەنجامەی کە ئیسرائیلیش یەکێکە لە دابینکەرانی چەک بۆ گرووپە چەکدارە کوردییەکان. لەو چوارچێوەیەدا، لە کاتی ڕووداوەکانی دی-مانگی ١٤٠٤ لە ئێران، لە هەندێک ناوچەی کوردنشین لەوانە ئیلام و کرماشان، هێرشی چەکداری لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە کرایە سەر خەڵک. دوای ئەو ڕووداوانە، چەندین جار لەلایەن ناوەندە فەرمییەکانەوە ڕاگەیەندرا کە ئەم تەقەکردن و کردەوە چەکدارییانە لەلایەن ئەندامانی گرووپە چەکدارە کوردییەکان و وابەستەکانیانەوە ئەنجام دراوە؛ ئەمەش گومانی ڕۆڵی ئەکتەرە دەرەکییەکان لە پڕچەککردنی ئەم گرووپانە بەهێزتر دەکات.
ڕەخنە لە شێوازی حکوومەت لە ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزم
کەچی ئەم بابەتە بەو جدییەتەی کە پێویست بوو لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە بەدواداچوونی بۆ نەکرا. هەرچەندە لە کاتی شەڕی ئەمدواییەدا، ئێران هەندێک لە بارەگاکانی گرووپە چەکدارە کوردییەکانی لە هەرێمی کوردستانی عێراق بە مووشەک و درۆن کردە ئامانج، بەڵام هێشتا دەکرێ ڕەخنە لە سستیی ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزمی ڕێکخراو لەم ناوچەیەدا بگیرێت؛ سستییەک کە ڕاستەوخۆ کار دەکاتە سەر ئاسایشی سنوورە ڕۆژاواییەکانی ئێران و ناوچە کوردنشینەکان.
ئەمە لە کاتێکدایە کە تورکیا بۆ ڕێگریکردن لە کردەوە چەکدارییەکانی گرووپە کوردییە نەیارەکان، ستراتیژیی هێرشی پێشوەختە بەکار دەهێنێت و هەوڵ دەدات هەڕەشەکە پێش بڵاوبوونەوە کۆنتڕۆڵ بکات. ئێستا کە تڕەمپیش بە کردەوە دانی بە پڕچەککردنی ئەم هێزانەدا ناوە، چاوەڕوان دەکرێت ئێران وێڕای کارە سەربازییەکان، سوود لە توانای یاسایی و نێودەوڵەتییەکانی خۆی وەربگرێت بۆ تۆمارکردنی سکاڵا و شەرمەزارکردنی ئەم گرووپانە لە کۆڕ و کۆمەڵە جیهانییەکاندا.
دژبەری لە گوتاردا: چالاکیی مەدەنی یان ژیانی چەکداری؟
خاڵی جێگەی سەرنج ئەوەیە کە هەندێک لەم گرووپە چەکدارانە هەوڵ دەدەن خۆیان وەک پارتی سیاسی و چالاکی مەدەنی لە ناوچە کوردنشینەکاندا بناسێنن و ماهییەتی چەکداریی چالاکییەکانیان بشارنەوە. لەم بوارەدا دەکرێ ئاماژە بە چاوپێکەوتنی خالید عەزیزی، سکرتێری گشتیی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران لەگەڵ دەنگی ئەمریکا بکرێت، کە تێیدا ئیدیعای کرد بارەگاکانی ئەم گرووپە سەرقاڵی چالاکیی مەدەنی و غەیرە سەربازین. ئەمە لە کاتێکدایە کە دانپێدانان بە پڕچەککردنی ئەم گرووپانە لەلایەن بەرپرسانی باڵای ئەمریکاوە، دژبەرییەکی ڕوون لەگەڵ ئەو ئیدیعایانە دروست دەکات. چەندین سەرکردەی دیکەی ئەم گرووپانەش لە چاوپێکەوتنی هاوشێوەدا هەوڵیان داوە ماهییەتی سەربازیی خۆیان ڕەت بکەنەوە؛ ئیدیعایەک کە لەگەڵ ڕاستییەکانی مەیدان و لێدوانی بەرپرسە دەرەکییەکان دەربارەی تەیارکردنی ئەم گرووپانە یەک ناگرێتەوە.
ئەنجامگیری و پێشنیاری ستراتیژی
وادیارە بەدەر لە ئەنجامی شەڕی ئێستای ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، کۆماری ئیسلامیی ئێران نابێ ڕێگە بدات ئەم گرووپە چەکدارانە بەردەوام بن لە ژیانی چەکداریی خۆیان. تەنانەت دەکرێ لە چوارچێوەی مەرجە ڕاگەیەندراوەکان بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێکان، داماڵینی چەکی تەواوەتیی ئەم گرووپانە وەک یەکێک لە داواکارییە سەرەکییەکان بخرێتە ڕوو؛ داواکارییەک کە دەتوانێت ڕۆڵێکی کاریگەری هەبێت لە بەهێزکردنی ئاسایشی نیشتمانی و سەقامگیریی ناوچە سنوورییەکان.
